Wzgórze Zielonka: najpiękniejszy widok na deltę Świny i Zalew Szczeciński w Wolińskim Parku Narodowym

Zielonka leży z dala od plaż, więc większość turystów nocujących nad morzem nawet o niej nie słyszała. To błąd, bo widok z jej zbocza pokazuje drugą, mniej znaną twarz parku: krainę wody, ptaków i trzcin po stronie zalewu. W tym tekście opisujemy, gdzie dokładnie jest punkt widokowy, którędy dojść, co widać z góry i jak połączyć wycieczkę z innymi miejscami na południu wyspy.

Gdzie leży Wzgórze Zielonka

Wzgórze leży na wyspie Wolin, w gminie Międzyzdroje, tuż na północny wschód od wsi Lubin i na południe od Wapnicy z Jeziorem Turkusowym. Należy do pasma niewysokich wzgórz, które opisuje się jako Pagórki Lubińsko-Wapnickie. Do centrum Międzyzdrojów jest stąd w linii prostej około siedmiu kilometrów. Teren wzgórza znajduje się w granicach Wolińskiego Parku Narodowego.

Warto rozróżnić dwie wysokości, które podają różne źródła. Sam szczyt Zielonki ma według danych topograficznych 81 metrów nad poziomem morza, ale jest zalesiony i nie ma z niego widoku. Punkt widokowy leży niżej na zboczu, na wysokości około 52 metrów, i to tę wartość podaje Woliński Park Narodowy. Właśnie tam stoi tablica informacyjna i stamtąd rozciąga się panorama, dla której się tu przychodzi.

Jak powstało wzgórze i krajobraz wokół niego

Wzgórza na południu wyspy Wolin powstały podczas ostatniego zlodowacenia, kiedy cofający się lądolód zostawił tu wały moreny czołowej. Ponad 10 tysięcy lat temu ukształtował się w ten sposób pagórkowaty rdzeń wyspy, a woda i wiatr dokończyły dzieła, usypując piaszczyste wały i niskie wydmy. Od strony zalewu zbocza opadają stromo, miejscami w formie urwisk, co sprawia, że z niewielkiej wysokości widać bardzo daleko.

Pod wzgórzem, przy brzegu zalewu, zaczyna się pole głazów narzutowych, które według parku ciągnie się od okolic Lubina przez około dwa kilometry w stronę Karnocic. Głazy przyniósł ze Skandynawii lodowiec, a woda wypłukała je z moreny. Przy niskim stanie wody dobrze je widać z brzegu.

Co widać z punktu widokowego

Najważniejszym elementem panoramy jest wsteczna delta Świny: rozległy system wysp, kanałów i rozlewisk w miejscu, gdzie wody Zalewu Szczecińskiego wpływają do Świny. Z góry wygląda jak zielono-niebieska mozaika, której kształt zmienia się z poziomem wody i porą roku. Za deltą rozciąga się szeroka tafla zalewu, a z boku jezioro Wicko Wielkie. Gmina dodaje do tej listy panoramę wyspy Uznam.

Przy dobrej przejrzystości powietrza widać dużo więcej. Autorzy opisu szlaku na portalu hikingtrails.eu wymieniają także Bałtyk oraz niemiecki Ahlbeck, leżący za Świnoujściem. Takie warunki zdarzają się najczęściej w chłodne, wietrzne dni po przejściu frontu, wiosną i jesienią. Latem, w upale, horyzont zwykle tonie w mgiełce, ale sama delta jest wtedy najbardziej zielona.

Według Wolińskiego Parku Narodowego panoramę z Zielonki wyróżniono tytułem Krajobrazu Roku 1993/94, przyznanym przez międzynarodową organizację przyrodniczą. Dla wielu osób odwiedzających park właśnie ten widok, a nie morskie klify, okazuje się najmocniejszym wspomnieniem z wyspy.

Wsteczna delta Świny, czyli kraina ptaków

Geografowie tłumaczą powstanie delty tym, że Świna płynie tu w dwóch kierunkach: wody zalewu spływają nią do morza, ale przy wiatrach z północy morska woda wlewa się w głąb, niosąc piasek. Przez tysiące lat osady utworzyły po stronie zalewu wachlarz płaskich wysp oddzielonych kanałami. Stąd nazwa: delta wsteczna, bo rozbudowuje się nie przy ujściu do morza, tylko w przeciwnym kierunku, od strony zalewu.

Wyspy delty w 1996 roku włączono do Wolińskiego Parku Narodowego. Według parku są europejskim obszarem ptasim i jedną z najważniejszych dla fauny stref parku. Gniazdują i odpoczywają tu ptaki wodne i błotne, a gmina zwraca uwagę, że z Zielonki można obserwować ptaki z okolicy, w tym bieliki. Lornetka bardzo się przydaje: bez niej delta to piękny krajobraz, z nią także obserwacja ptaków krążących nad trzcinami.

Na same wyspy delty turyści nie mają swobodnego wstępu, bo to strefa ochrony przyrody, a dostęp do obszarów wodnych parku regulują osobne zasady. Dlatego punkty widokowe na wzgórzach po wschodniej stronie, Zielonka i grodzisko w Lubinie, są najlepszym sposobem, żeby zobaczyć deltę w całej okazałości.

Jak dojść na Zielonkę z Lubina

Najkrótsza droga prowadzi z Lubina. Według gminy na wzgórze idzie się przez bramę widoczną z parkingu przy ulicy Małej, a dalej leśną ścieżką. Na końcu na wzgórze prowadzą drewniane schody. Dojście z parkingu zajmuje kilkanaście minut spokojnego marszu i jest możliwe dla większości osób, choć schody i podejście mogą zmęczyć starszych spacerowiczów i małe dzieci.

Punkt widokowy leży przy niebieskim szlaku, więc można go też osiągnąć, idąc szlakiem z Wapnicy. Na miejscu jest tablica informacyjno-edukacyjna parku, a obok zadaszone miejsce, które daje osłonę przy przelotnym deszczu. Na wzgórzu nie ma sklepu ani punktu gastronomicznego, więc wodę i przekąski zabierz ze sobą.

Pętla z Jeziora Turkusowego przez Zielonkę i Lubin

Najciekawiej jest połączyć Zielonkę z Jeziorem Turkusowym w Wapnicy. Na portalu hikingtrails.eu opisano pętlę o długości około 5,1 km, na którą trzeba zarezerwować mniej więcej półtorej godziny marszu. Suma podejść wynosi około 124 metrów, więc trasa jest pagórkowata, ale niewymagająca. Prowadzi przez buczyny, które porastają większość wzgórz w tej okolicy.

• Start przy parkingu w Wapnicy i brzeg Jeziora Turkusowego, dawnego wyrobiska kredy wypełnionego wodą.
• Piaskowa Góra nad południowym brzegiem jeziora, z widokiem na turkusową wodę i dolinę w stronę jeziora Wicko Małe.
• Wzgórze Zielonka z punktem widokowym na wsteczną deltę Świny i Zalew Szczeciński.
• Grodzisko w Lubinie nad stromym brzegiem zalewu, drugi punkt widokowy na deltę.
• Centrum Lubina z neogotyckim kościołem z 1861 roku i lipą Babka Proszalna.
• Ruiny betonowej wieży dawnego przenośnika taśmowego cementowni i powrót nad Jezioro Turkusowe.

Pętlę można przejść w obu kierunkach. Jeśli zaczniesz w Wapnicy, punkt widokowy na Zielonce trafi się mniej więcej w połowie trasy, a na koniec zostanie ci odpoczynek nad jeziorem. Część pętli według opisu na portalu biegnie poza znakowanymi szlakami, więc w parku narodowym trzymaj się wyraźnych ścieżek i znaków, a w razie wątpliwości wybierz wariant szlakiem niebieskim.

Lubin: grodzisko, kościół i cementownia

Lubin to jedna z najstarszych opisanych miejscowości na Pomorzu Zachodnim. Pierwsze wzmianki pochodzą z żywotów biskupa Ottona z Bambergu z połowy XII wieku. Według Wikipedii w 2009 roku naukowcy odkopali tu kamienne fundamenty jednej z najstarszych budowli chrześcijańskich na Pomorzu, związanej z misją Ottona z 1124 roku. Gród, który kontrolował szlak handlowy przy ujściu Świny, zniszczyły w 1173 roku wojska duńskiego króla Waldemara I.

Z dawnego grodziska nad urwiskiem zalewu zostały wyraźne wały, a na jego terenie urządzono punkt widokowy, z którego również widać deltę Świny, tylko z nieco innej perspektywy niż z Zielonki. Według Wikipedii miejsce to służyło kiedyś jako znak nawigacyjny dla statków płynących po Świnie i zalewie. We wsi stoi neogotycki ceglany kościół z 1861 roku, a przy nim rośnie lipa Babka Proszalna o obwodzie pnia 750 cm, pomnik przyrody.

W XIX wieku Lubin stał się ośrodkiem przemysłowym. W 1855 roku szczeciński przedsiębiorca Johannes Quistorp zaczął tu budowę cementowni, która z czasem stała się największym producentem cementu portlandzkiego w Niemczech. Kredę wydobywano w sąsiedniej Wapnicy i dowożono taśmociągiem długości blisko kilometra, którego ruiny mijasz na pętli. Po zakończeniu wydobycia wyrobisko wypełniło się wodą i powstało Jezioro Turkusowe.

Fabryka była nowoczesna nie tylko technicznie. Pod koniec XIX wieku zatrudniała około 800 pracowników, a w najlepszych latach przed 1910 rokiem produkowała do 1800 beczek cementu dziennie. Miała własny port i flotę małych statków budowanych w przyzakładowej stoczni, która w czasie I wojny światowej remontowała między innymi niemieckie okręty podwodne. Quistorp zadbał też o pracowników: założył szkołę, sierociniec, stowarzyszenie zakupowe, bibliotekę i dom wdowi oraz zbudował około 150 mieszkań zakładowych.

Cementownia wstrzymała produkcję w marcu 1945 roku. Po wejściu wojsk radzieckich większość urządzeń zdemontowano i wywieziono statkami do Związku Radzieckiego. W latach 1948-1954 na krótko wznowiono wydobycie kredy, ale fabryka nigdy już nie ruszyła. Przy ulicy Głównej, naprzeciw wylotu ulicy Portowej, stoi obelisk poświęcony Czesławowi Piskorskiemu, krajoznawcy i honorowemu członkowi PTTK, a nieco wyżej, wśród drzew, głaz upamiętniający Johannesa Quistorpa i jego syna Martina. Administracyjnie Lubin w latach 1973-1984 należał do Świnoujścia, a od 1984 roku jest częścią gminy Międzyzdroje.

Jezioro Turkusowe: początek pętli

Jezioro Turkusowe, od którego zaczyna się pętla, zajmuje dawne wyrobisko kredy u podnóża Piaskowej Góry. Według opisu na hikingtrails.eu ma powierzchnię 6,74 ha i głębokość 21,2 metra, a powstało w latach 1954-1960, kiedy po zakończeniu wydobycia wyłączono pompy i wyrobisko stopniowo wypełniło się wodami podziemnymi. Charakterystyczny kolor wody bierze się z odbicia światła od białego, kredowego dna i rozpraszania go w bardzo czystej wodzie.

Nad jeziorem jest parking, z którego zaczynają się spacery, a wokół wody prowadzi ścieżka. Z Piaskowej Góry, wznoszącej się na 53 metry nad południowym brzegiem, park poleca widok na szmaragdową wodę, wieś Wapnicę, dolinę Trzciągowską, jezioro Wicko Małe i część delty Świny. To dobra rozgrzewka przed Zielonką, bo pokazuje ten sam krajobraz z innej strony.

Zielonka z aparatem i lornetką

Dla fotografów Zielonka to jedno z najwdzięczniejszych miejsc na wyspie. Szeroki obiektyw pozwala zmieścić w kadrze całą deltę z zalewem w tle, a teleobiektyw wyłowi pojedyncze wyspy, kanały i ptaki. Najładniejsze zdjęcia wychodzą w dni z niskimi chmurami i przejaśnieniami, kiedy światło przesuwa się po wyspach, oraz zimą, gdy kanały zamarzają, a trzciny mają złotawy kolor. Panoramę warto robić z kilku ujęć, bo widok jest bardzo szeroki.

Obserwatorzy ptaków powinni zabrać lornetkę albo lunetę i trochę cierpliwości. Ptaki przebywają głównie na wyspach i nad wodą, kilkaset metrów i dalej od punktu widokowego, więc gołym okiem widać raczej poruszające się punkty niż konkretne gatunki. Bieliki najłatwiej wypatrzyć, gdy szybują nad trzcinowiskami albo siedzą na pojedynczych drzewach na wyspach.

Dąb Wolinian i dalsze wędrówki

Kto ma ochotę na dłuższy spacer, może pójść niebieskim szlakiem dalej, wzdłuż zalewu w stronę Karnocic. Mniej więcej w połowie drogi między Zielonką a Karnocicami rośnie dąb Wolinian, około 4 km od Lubina. Według parku ma 510 cm obwodu i 23 metry wysokości, a gmina zaznacza, że w ostatnich latach został mocno uszkodzony przez wichury. Po drodze, przy brzegu, ciągnie się wspomniane pole głazów narzutowych.

Kiedy iść na Zielonkę

Każda pora roku daje tu inny widok. Wiosną delta zielenieje, a nad wodą słychać i widać przelatujące ptaki. Latem trzcinowiska są najbujniejsze, a w gorące dni las na zboczach daje przyjemny cień, dlatego gmina poleca Zielonkę jako miejsce na aktywny wypoczynek w upalne dni. Jesienią buki na zboczach przebarwiają się na złoto, a nad deltą przelatują stada ptaków wędrownych.

Najlepsze światło jest rano i późnym popołudniem, gdy słońce stoi nisko i wydobywa rzeźbę wysp i kanałów. W południe, przy ostrym słońcu, delta wygląda płasko, a woda odbija światło. Pamiętaj, że park narodowy zwiedza się w ciągu dnia, więc nie planuj powrotu po zmroku leśnymi ścieżkami.

Zasady w parku i praktyczne wskazówki

Wzgórze leży w Wolińskim Parku Narodowym, więc obowiązują tu zasady parku. Najważniejsze: na terenie parku nie wolno spacerować z psem, trzeba trzymać się wyznaczonych szlaków, nie wolno używać otwartego ognia, zrywać roślin ani płoszyć zwierząt. Pełną listę zasad i informacje o ewentualnych opłatach publikuje park na stronie wopn.gov.pl.

Zabierz wygodne buty, bo ścieżki bywają piaszczyste albo pokryte liśćmi, a po deszczu schody i korzenie robią się śliskie. Przyda się lornetka, woda i repelent, bo nad zalewem latem nie brakuje komarów. Z małymi dziećmi lepiej wybrać krótkie dojście z Lubina niż całą pętlę, a z wózkiem po schodach i leśnych ścieżkach się nie przejdzie.

Jak dojechać do Lubina i Wapnicy

Lubin i Wapnica leżą na południe od Międzyzdrojów, nad Zalewem Szczecińskim. Z centrum Międzyzdrojów to około siedmiu kilometrów, a dojazd prowadzi lokalnymi drogami przez Wapnicę. Samochód możesz zostawić na parkingu przy Jeziorze Turkusowym w Wapnicy albo przy ulicy Małej w Lubinie. Rowerem z Międzyzdrojów dojedziesz w niecałe pół godziny, ale trasa jest pagórkowata.

Wycieczkę na Zielonkę łatwo połączyć z innymi miejscami na południu wyspy. Kilkanaście kilometrów na wschód leży Wolin z Muzeum Regionalnym i skansenem Słowian i Wikingów, a w Międzyzdrojach Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego, gdzie dioramy pokazują ptaki delty z bliska. Nadmorskie punkty widokowe parku, Kawcza Góra i Gosań, dobrze uzupełniają widok z Zielonki, bo pokazują wyspę od strony morza.

Gdzie nocować

Najwięcej noclegów w okolicy jest w Międzyzdrojach, skąd na Zielonkę masz kilkanaście minut samochodem. Oferty znajdziesz w zakładce noclegi w Międzyzdrojach, a więcej o mieście i parku w przewodniku po Międzyzdrojach. Kto woli spokojniejszą okolicę nad zalewem, może poszukać kwatery w Dargobądzu, kilka kilometrów na wschód od Lubina.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest Zielonka?

Szczyt wzgórza ma 81 metrów nad poziomem morza, ale jest zalesiony. Punkt widokowy, z którego widać deltę Świny, leży niżej na zboczu, na wysokości około 52 metrów.

Skąd najłatwiej dojść na Wzgórze Zielonka?

Z Lubina: od parkingu przy ulicy Małej przez bramę i leśną ścieżkę, a na końcu drewnianymi schodami. Dojście zajmuje kilkanaście minut. Dłuższy wariant to pętla z Jeziora Turkusowego w Wapnicy, około 5 km.

Czy na Zielonkę można wejść z psem?

Nie. Wzgórze leży w Wolińskim Parku Narodowym, a park zakazuje spacerów z psem na swoim terenie.

Co to jest wsteczna delta Świny?

To system wysp, kanałów i rozlewisk po stronie Zalewu Szczecińskiego, który powstał z osadów niesionych przez wodę wpływającą w Świnę od strony morza. Od 1996 roku wyspy delty należą do Wolińskiego Parku Narodowego i są ważną ostoją ptaków.

Czy z Zielonki widać morze?

Głównie widać Zalew Szczeciński, deltę Świny, jezioro Wicko Wielkie i wyspę Uznam. Przy bardzo dobrej przejrzystości powietrza według niektórych opisów widać też Bałtyk i niemiecki Ahlbeck.

Czy z Międzyzdrojów da się dojść na Zielonkę pieszo?

Da się, ale to wycieczka na pół dnia: do Lubina jest około siedmiu kilometrów w jedną stronę. Wygodniej dojechać samochodem albo rowerem do Wapnicy lub Lubina i dopiero stamtąd ruszyć pieszo.

Aktualizacja: 14 października 2026