Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego: cały park w pięciu salach na Wzgórzu Filaretów

Muzeum nosi imię profesora Adama Wodziczki, botanika i przyrodnika z Poznania, uważanego za inicjatora utworzenia parku na wyspie Wolin. Prowadzi je Woliński Park Narodowy, ten sam, który opiekuje się klifem, Zagrodą Pokazową Żubrów i szlakami wokół Międzyzdrojów. Ekspozycja nie jest więc ogólną wystawą przyrodniczą, tylko opowieścią o konkretnym miejscu: wyspie Wolin, jej wybrzeżu, lasach, jeziorach i delcie Świny.

Od białej willi do nowego pawilonu

Pierwsze muzeum parku mieściło się w zabytkowej białej willi z przełomu XIX i XX wieku, stojącej przy ulicy Niepodległości na Wzgórzu Filaretów. Oficjalnie zaczęło działać w 1962 roku, dwa lata po utworzeniu parku. Willa była też przez lata siedzibą dyrekcji parku. Z czasem stała się za ciasna, a park potrzebował nowoczesnej ekspozycji i miejsca na zajęcia edukacyjne.

W 1995 roku otwarto nowy pawilon wystawowy z pięcioma salami o łącznej powierzchni około 900 metrów kwadratowych. Rok później budynek otrzymał nagrodę Ministra Administracji za obiekt roku. Muzeum stoi w ogrodzie o powierzchni prawie półtora hektara, a obok działa Centrum Edukacyjno-Muzealne z dwiema salami konferencyjnymi, mogącymi pomieścić łącznie 240 osób. Według Wikipedii muzeum odwiedza rocznie około 20 tysięcy osób.

Pięć sal, pięć krajobrazów parku

Ekspozycja opiera się na dioramach, czyli przestrzennych scenach z wypchanymi zwierzętami na tle malowanego krajobrazu. Każda sala pokazuje inny typ środowiska typowego dla parku: wybrzeże Zalewu Szczecińskiego, nadmorskie klify latem i zimą, lasy wyspy oraz żubry. Według parku szczególny nacisk położono na ekosystemy nieleśne i wodne, które zajmują około 60 procent powierzchni parku, licząc razem z pasem morza i deltą Świny.

Dioramy są zrobione starannie i z dbałością o szczegóły: trzciny, piasek, korzenie i gałęzie wyglądają jak prawdziwe, a zwierzęta ustawiono w naturalnych pozach. Dzięki temu łatwo wyobrazić sobie, jak dana scena wygląda w terenie, i zrozumieć, dlaczego niektórych gatunków w ogóle nie zobaczysz na szlaku: są zbyt płochliwe, przylatują tylko zimą albo żyją na wyspach delty, do których nie ma wstępu.

Ptaki wodne i bielik z pisklętami

Najwięcej miejsca zajmują ptaki, bo wyspa Wolin i delta Świny to jedno z najważniejszych miejsc ich występowania na zachodnim wybrzeżu. W dioramach pokazano siedliska kilkudziesięciu gatunków ptaków wodnych, między innymi kormoranów, gągołów, łabędzi, zimorodków i perkozów. Uwagę przyciąga diorama gniazda bielika z pisklętami oraz scena z bielikiem niosącym zdobycz. Bielik, największy ptak drapieżny w Polsce, jest symbolem parku i można go zobaczyć nad Zalewem Szczecińskim i deltą Świny.

Ciekawe są też ptaki, które zalatują tu tylko zimą z dalekiej północy: lodówki, tracze, nury i alki. Latem ich nie spotkasz, a zimą trzymają się zwykle daleko od brzegu, więc w muzeum możesz przyjrzeć się im z bliska. W jednej z gablot pokazano też dropie, duże ptaki terenów otwartych, które dawniej gniazdowały w Polsce, a dziś praktycznie się w niej nie spotyka.

Kolekcja batalionów

Wyjątkowym elementem muzeum jest kolekcja batalionów, ptaków siewkowatych, u których samce w okresie godowym przybierają niezwykle zróżnicowane, kolorowe kryzy z piór. Według Wikipedii muzeum ma 130 samców w szacie godowej, co czyni tę kolekcję najbogatszą w Polsce. Park pokazuje też scenę toków, czyli godowych pojedynków samców. Zestawienie tylu ptaków jednego gatunku, a każdego w innych barwach, robi wrażenie nawet na osobach, które nie interesują się ornitologią.

Foki, żubry i zwierzęta lasu

Z ssaków morskich zaprezentowano szare foki odpoczywające na brzegu. To przypomnienie, że park obejmuje także pas Bałtyku, a foki coraz częściej pojawiają się przy polskim wybrzeżu. Lasy wyspy reprezentują gatunki typowe dla Wolina: jelenie, sarny, dziki i lisy. Osobna część poświęcona jest żubrom, największym lądowym ssakom Europy. Okazy pokazywane w muzeum pochodzą z własnej hodowli parku, a żywe zwierzęta zobaczysz w Zagrodzie Pokazowej Żubrów, kilkanaście minut spacerem od muzeum.

Geologia i bursztyn

Uzupełnieniem dioram jest wystawa geologiczna. Pokazuje, jak lodowiec ukształtował wyspę Wolin, z czego zbudowane są klify i co można znaleźć w morenach. W gablotach są skamieniałości, między innymi łupki i wapienie z graptolitami z syluru sprzed około 420 milionów lat, które najpewniej przywędrowały tu z lodowcem ze Skandynawii. Osobne miejsce zajmuje bursztyn bałtycki. Park wspomina też o wystawie etnograficznej, pokazującej dawne życie mieszkańców wyspy.

Ogród, woliera i figura Świętowita

Warto obejść także ogród wokół muzeum. Obok budynku jest woliera dla ptaków drapieżnych, w której przebywał bielik, a na terenie ogrodu stoi figura Świętowita, nawiązująca do wczesnośredniowiecznej przeszłości wyspy. Przy alejkach rosną dęby posadzone na 40. i 50. rocznicę utworzenia parku oraz dąb upamiętniający zjazd Polskiego Towarzystwa Botanicznego, a obok leży głaz z tablicą na 50-lecie parku. Ogród jest dobrym miejscem, żeby dzieci odpoczęły po zwiedzaniu.

Galeria Stare Muzeum

Biała willa, w której zaczynało się muzeum, nie stoi pusta. Jesienią 2005 roku park wyremontował jej parter i urządził w nim Galerię Stare Muzeum, przeznaczoną na wystawy czasowe. Ekipa parku odnowiła cztery sale galerii, wymieniła instalacje, odświeżyła elewację i odrestaurowała stary żeliwny kominek. Pierwszą wystawą była prezentacja archiwów londyńskiej emigracji, przygotowana razem z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych.

Później galeria pokazywała wystawy przyrodnicze, historyczne i artystyczne: o człowieku epoki kamienia łupanego, o wyspie Wolin pod hasłem Nie tylko plaża, pokonkursową wystawę Wildlife Photographer of the Year 2016 i obrazy ptaków parku autorstwa Piotra Barańskiego. Do 2022 roku galeria przygotowała dziewięć wystaw, z których większość trwała po kilka miesięcy, a obejrzało je w sumie kilkanaście tysięcy osób. Według parku wstęp na wernisaże i wystawy galerii obejmuje bilet do Muzeum Przyrodniczego, więc warto zajrzeć tu przy okazji.

Ile czasu i dla kogo

Na spokojne obejrzenie pięciu sal potrzeba około godziny. Z dziećmi, które zatrzymują się przy każdej dioramie, i z wizytą w ogrodzie i galerii zejdzie nawet półtorej. Muzeum spodoba się rodzinom, osobom interesującym się ptakami i wszystkim, którzy wybierają się na szlaki parku i chcą wiedzieć, czego szukać. Ornitolodzy amatorzy docenią kolekcję batalionów i zimowych gości z północy.

Dla najmłodszych przygotowano interaktywny ekran z grą edukacyjną. W wakacje w sali Centrum Edukacyjno-Muzealnego wyświetlane bywają filmy przyrodnicze, a park prowadzi zajęcia edukacyjne dla grup szkolnych. Szczegóły oferty edukacyjnej i zwiedzania z przewodnikiem znajdziesz na stronie parku.

Dostępność, bilety i godziny

Budynek jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami i rodzin z wózkami. Od ulicy do wejścia prowadzą schody, ale można je ominąć, wchodząc przez główną bramę parku: około 30 metrów na lewo od schodów jest podjazd prowadzący do drzwi. W muzeum działa sklepik z pamiątkami, mapami, przewodnikami, pocztówkami i wydawnictwami parku, więc to dobre miejsce, żeby kupić mapę szlaków przed wycieczką.

Muzeum jest zwykle czynne od wtorku do niedzieli, w sezonie dłużej, poza sezonem krócej, a w poniedziałki zamknięte. Aktualne godziny i ceny biletów, w tym zwolnienia z opłat, sprawdzisz na stronie Wolińskiego Parku Narodowego. Bezpłatny wstęp mają między innymi dzieci do lat 4, a także uczniowie miejscowych szkół biorący udział w zajęciach parku.

Woliński Park Narodowy, który pokazuje muzeum

Żeby lepiej zrozumieć ekspozycję, warto wiedzieć, czym jest sam park. Utworzono go w 1960 roku, a w 1996 roku powiększono o pas wód przybrzeżnych szerokości jednej mili morskiej i o wyspy wstecznej delty Świny. Był to pierwszy w Polsce park narodowy obejmujący obszar morski. Dziś zajmuje 10 937 ha. Na lądzie dominują lasy sosnowe, bukowe i dębowe, wzdłuż morza ciągnie się klif sięgający 93 metrów wysokości, a od strony Zalewu Szczecińskiego leżą jeziora, wzgórza moreny i bagienne wyspy delty.

Wsteczna delta Świny to system wysp, kanałów i rozlewisk w miejscu, gdzie wody Zalewu Szczecińskiego wpływają do Świny. Według parku wyspy delty są europejskim obszarem ptasim i jedną z najważniejszych dla fauny stref parku. To właśnie tam żyje wiele ptaków pokazanych w dioramach, a ponieważ wstęp na wyspy jest ograniczony, muzeum jest dla większości turystów jedyną okazją, żeby zobaczyć je z bliska. Z lądu delta najlepiej prezentuje się ze wzgórz po wschodniej stronie, nad Lubinem.

Punkty widokowe i pomnikowe drzewa parku

Na szlakach parku są cztery główne punkty widokowe. Kawcza Góra o wysokości 61 metrów leży tuż za Międzyzdrojami i jest pierwszym wzniesieniem klifu. Gosań, 93 metry, to najwyższe wzniesienie polskiego wybrzeża, około 4 km na północny wschód od miasta. Piaskowa Góra, 53 metry, wznosi się nad Jeziorem Turkusowym w Wapnicy, a punkt widokowy na Wzgórzu Zielonka w Lubinie, na wysokości 52 metrów, wychodzi na Zalew Szczeciński i deltę Świny. Panoramę z Zielonki wyróżniono tytułem Krajobrazu Roku 1993/94.

Park opiekuje się też okazałymi drzewami. Najgrubszy jest dąb Prastary w Wapnicy o obwodzie 640 cm, a w samych Międzyzdrojach rosną dęby Telesfor, Bolko, Storrada i Regalinda. Na Warszowie w Świnoujściu, przy kościele, stoi dąb Latarników o obwodzie 600 cm. Wiele z tych drzew rośnie przy znakowanych szlakach, więc spacer od muzeum można zaplanować tak, żeby odwiedzić kilka z nich.

Zagroda Żubrów i ośrodki edukacyjne parku

Najpopularniejszą atrakcją parku jest Zagroda Pokazowa Żubrów. Według parku zajmuje około 28 ha i odwiedza ją ponad 160 tysięcy osób rocznie, a platformy widokowe są przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami. Żubry noszą imiona zaczynające się od sylaby Po, od Polski, na przykład Poznaniak, Powsinoga czy Potencjał. Zagroda leży przy zielonym szlaku, który zaczyna się przy muzeum, więc obie wizyty łatwo połączyć w jedno przedpołudnie.

Oprócz muzeum park prowadzi zajęcia edukacyjne w Kompleksie Edukacyjnym Grodno I i w Bazie Edukacyjnej Biała Góra, organizuje konkursy i konferencje, ma też bibliotekę. Na stronie parku jest cennik zajęć edukacyjnych dla grup oraz informacje o zwiedzaniu muzeum z przewodnikiem. Jeśli przyjeżdżasz z grupą szkolną albo kolonijną, warto zarezerwować zajęcia wcześniej, bo w sezonie terminy szybko się zapełniają.

Muzeum na deszczowy dzień w Międzyzdrojach

W Międzyzdrojach nie ma wielu atrakcji pod dachem, dlatego w deszczowe dni w sezonie muzeum bywa pełniejsze niż zwykle. Najspokojniej jest zaraz po otwarciu. Jeśli pogoda się poprawi, możesz od razu ruszyć na szlak: przed muzeum zbiegają się dwa znakowane szlaki piesze. Czerwony Szlak Nad Bałtykiem i Zalewem Szczecińskim prowadzi ze Świnoujścia przez Międzyzdroje do Wolina, Kamienia Pomorskiego i Dziwnowa, a zielony Szlak Leśny przez Pojezierze Warnowsko-Kołczewskie biegnie z Międzyzdrojów przez Żubrowisko do Warnowa i Kołczewa.

Wygodne połączenie na jedno przedpołudnie to muzeum, a potem spacer zielonym szlakiem do zagrody żubrów. Na popołudnie zostaw Kawczą Górę i spacer Promenadą Gwiazd w stronę mola. Jeśli masz samochód albo rower, kolejnego dnia pojedź na Gosań albo nad Jezioro Turkusowe.

Co zobaczysz potem w terenie

Po wizycie w muzeum spacer po parku nabiera innego wymiaru. Na klifie łatwiej zauważysz, gdzie zbocze się osuwa i dlaczego buki pochylają się nad krawędzią. Nad Zalewem Szczecińskim, na przykład z Wzgórza Zielonka, rozpoznasz wsteczną deltę Świny z dioramy i może wypatrzysz bielika krążącego nad trzcinami. Kto zainteresuje się geologią, na plaży pod klifem znajdzie kamienie przyniesione przez lodowiec, podobne do tych z gablot.

Wybierając się po muzeum na szlaki, pamiętaj o zasadach parku. Na jego terenie obowiązuje zakaz spacerów z psem, więc czworonożny towarzysz musi zostać na promenadzie albo w kwaterze. Nie schodź z wyznaczonych szlaków, nie używaj otwartego ognia, nie zrywaj roślin i nie płosz zwierząt, a park zwiedzaj w ciągu dnia. Te same zasady obowiązują na Kawczej Górze, Gosaniu i Wzgórzu Zielonka, a ich pełną listę park publikuje na swojej stronie. W muzeum zapytasz też o aktualne utrudnienia na szlakach, na przykład po sztormach na klifie.

Muzea przyrodnicze prowadzą też inne parki narodowe na wybrzeżu. Jeśli wybierasz się dalej na wschód, zajrzyj do muzeum Słowińskiego Parku Narodowego w Rowach. Porównanie obu pokazuje, jak różne są wybrzeże klifowe Wolina i ruchome wydmy Słowińskiego Parku.

Jak dojść

Muzeum stoi przy ulicy Niepodległości, na Wzgórzu Filaretów, w centrum Międzyzdrojów. Z Promenady Gwiazd dojdziesz tu w około dziesięć minut. Przy muzeum nie ma dużego parkingu, więc jeśli przyjeżdżasz samochodem, zostaw go na jednym z parkingów w mieście i przejdź się pieszo. Pod tym samym adresem działa siedziba dyrekcji parku.

Gdzie nocować

Muzeum leży w centrum, więc z większości kwater w Międzyzdrojach dojdziesz tu pieszo. Spokojniejsze pensjonaty i pokoje znajdziesz w ulicach między centrum a lasem, a hotele z widokiem na morze przy promenadzie. Wszystkie oferty są w zakładce noclegi w Międzyzdrojach, a więcej informacji o mieście i parku w przewodniku po Międzyzdrojach.

Najczęstsze pytania

Ile czasu zajmuje zwiedzanie Muzeum Przyrodniczego WPN?

Około godziny na pięć sal z dioramami. Z dziećmi, wizytą w ogrodzie i w Galerii Stare Muzeum warto zarezerwować półtorej godziny.

Czy muzeum jest dostępne dla osób na wózku?

Tak. Budynek jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami i rodzin z wózkami. Schody od ulicy można ominąć, wchodząc przez główną bramę parku: podjazd jest około 30 metrów na lewo od schodów.

Czy w muzeum są żywe zwierzęta?

Ekspozycja w salach to dioramy ze spreparowanymi zwierzętami. Żywe żubry, jelenie, dziki i bieliki zobaczysz w Zagrodzie Pokazowej Żubrów, prowadzonej przez ten sam park, kilkanaście minut spacerem od muzeum.

Czy jedno muzeum wystarczy, żeby poznać Woliński Park Narodowy?

Muzeum to dobry wstęp, ale park najlepiej poznać w terenie. Po wizycie wybierz się na Kawczą Górę, Gosań albo Wzgórze Zielonka i do zagrody żubrów.

Czy z muzeum można pójść prosto na szlak?

Tak. Przed muzeum zbiegają się dwa znakowane szlaki piesze: czerwony Szlak Nad Bałtykiem i Zalewem Szczecińskim oraz zielony Szlak Leśny, który prowadzi między innymi do Zagrody Pokazowej Żubrów. Pamiętaj, że na terenie parku obowiązuje zakaz spacerów z psem.

Gdzie najlepiej zobaczyć ptaki pokazane w muzeum na żywo?

Wiele z nich żyje na wyspach wstecznej delty Świny, do których wstęp jest ograniczony. Z lądu dobrze widać deltę z punktu widokowego na Wzgórzu Zielonka w Lubinie, skąd przy odrobinie szczęścia wypatrzysz bielika.

Aktualizacja: 14 października 2026