Muzeum Rybackie Pod Strzechą w Jastarni. Rodzinna kolekcja nad warsztatem, w którym wciąż buduje się łodzie

Muzeum ma adres Mickiewicza 31 i leży w dawnym Borze, czyli we wschodniej części Jastarni, bliżej Juraty. W starszych przewodnikach i katalogach atrakcji można trafić na inny numer domu, ale mapa OpenStreetMap i Wikipedia wskazują właśnie ten. To muzeum prywatne i sezonowe: latem jest otwarte w stałych godzinach, a poza sezonem zwiedzanie bywa możliwe po wcześniejszym umówieniu się z właścicielami. Przed przyjazdem sprawdź aktualne informacje, bo w takim miejscu wszystko zależy od rodziny, która je prowadzi. Ogólny opis miasteczka, plaż i atrakcji znajdziesz w przewodniku po Jastarni.

Rodzinna kolekcja Juliusza Strucka

Muzeum stworzył Juliusz Struck, który przez wiele lat zbierał pamiątki rodzinne i stare narzędzia rybackie. Opisy muzeum mówią o pamiątkach rodzinnych i dawnych narzędziach, których rybacy używali przy połowach na Bałtyku i w codziennym życiu. Pan Juliusz sam oprowadzał gości i pokazywał, jak działały poszczególne sprzęty. Według Wikipedii zmarł w 2016 roku, a muzeum prowadzi dalej jego rodzina; poza sezonem wizyty umawia jego syn.

Właśnie ta osobista forma jest największą zaletą miejsca. W państwowym muzeum przeczytasz tabliczkę, tutaj usłyszysz opowieść, często z kaszubskimi legendami i historiami z rybackiego życia. Muzeum nie ma rozbudowanej ekspozycji multimedialnej ani kawiarni, za to ma klimat domu, w którym przedmioty nadal należą do konkretnych ludzi. Jeśli lubisz takie miejsca, zaplanuj wizytę bez pośpiechu i zadawaj pytania.

Na piętrze muzeum, na parterze szkutnia

Budynek ma dwa poziomy, które dobrze pokazują, czym jest to miejsce. Na piętrze chaty rybackiej urządzono ekspozycję, a na parterze działa zakład szkutniczy, w którym od trzech pokoleń buduje się tradycyjne łodzie żaglowe. Używa się do tego drewna dębowego i modrzewiowego, które od dawna cenione jest w szkutnictwie za wytrzymałość i odporność na wodę. W warsztacie powstają łodzie i części do małych jednostek, a zwiedzający mogą podejrzeć szkutników przy pracy.

Przed domem, przy płocie, leżą stare i nowe łodzie żaglowe, deski i elementy kadłubów, część przykryta plandekami. Dla wielu osób to pierwszy powód, żeby się zatrzymać, bo z ulicy widać od razu, że to nie zwykła posesja. Jeśli przyjdziesz w dzień roboczy, możesz trafić na prace przy łodzi. Pamiętaj tylko, że warsztat to miejsce pracy z narzędziami i maszynami, więc nie wchodź tam bez zaproszenia i pilnuj dzieci.

Izba rybacka z początku XIX wieku

Sercem ekspozycji jest odtworzona izba rybacka z początku XIX wieku, wyposażona w przedmioty codziennego użytku z tamtego czasu. W takich izbach toczyło się całe życie rodziny: tu gotowano, jedzono, spano, naprawiano sieci i przędzono wełnę. Meble, naczynia i sprzęty pokazują, jak skromnie żyło się w kaszubskiej wsi rybackiej, zanim na półwysep przyszła kolej, prąd i turyści. Prąd dotarł do Jastarni dopiero w 1938 roku, doprowadzony z wojskowego Helu, więc przez większość historii wsi wieczory spędzano przy lampach i piecu.

Obok izby wiszą sieci, liny, kołowrotki na sznury i motki wełny, stoją kosze do transportu ryb i rybackie buty. Część przedmiotów jest na tyle nietypowa, że bez wyjaśnienia trudno zgadnąć, do czego służyła, i to właśnie one są najciekawsze.

Narzędzia, których nie zobaczysz w każdym muzeum

Opisy muzeum wymieniają kilka eksponatów, o które warto zapytać przy zwiedzaniu. Za największą osobliwość uchodzi kleps, urządzenie do łapania mew i wron. Są też siekiery do rąbania lodu, które przypominają, że rybacy pracowali także zimą, oraz tak zwane uspokajacze fal. Wśród sprzętów do pracy przy sieciach są szelki do ich wyciągania, a wśród przedmiotów domowych ława do strugania drewnianych butów i latarka połączona z piecykiem.

• Kleps, czyli urządzenie do łapania mew i wron.
• Siekiery do rąbania lodu.
• Uspokajacze fal.
• Szelki do wyciągania sieci z wody.
• Ława do strugania drewnianych butów.
• Latarka-piecyk.
• Sprzęt używany dawniej do polowania na foki.
• Kosze transportowe, sieci, liny, kołowrotki i rybackie buty.

Najwięcej pytań budzi sprzęt do polowań na foki. Dziś foki na Bałtyku są chronione, a w Helu działa fokarium, które leczy osłabione zwierzęta i wypuszcza je do morza. Dawniej jednak foki były dla mieszkańców wybrzeża zwierzyną łowną, a polowania na nie mają tu bardzo długą tradycję: koło Rzucewa, po drugiej stronie zatoki, archeolodzy badali osadę kultury rzucewskiej, której mieszkańcy polowali na foki już w epoce kamienia. Ten kontrast dobrze pokazuje, jak bardzo zmieniło się nasze podejście do morza.

Rybacy z Jastarni: tło dla kolekcji

Żeby docenić przedmioty w muzeum, warto znać historię wsi. Pierwsza wzmianka o Jastarni pochodzi z 1378 roku. W 1750 roku stało tu 91 chat rybackich, w których mieszkało 485 osób, a w 1921 roku żyło tu około 180 rybaków, tylu samo co w Helu. Przez stulecia wieś nie miała portu: łodzie wyciągano na brzeg albo kotwiczono na płyciźnie, a o budowę portu rybacy prosili długo, zanim w 1925 roku rząd przyznał na nią pieniądze. Port zbudowano w latach 1926-1928 i od tego czasu jest on centrum życia miasteczka.

Po I wojnie światowej Jastarnia składała się z dwóch osobnych wsi. Bór, nazywany Jastarnią Gdańską, w którym stoi dziś muzeum, należał do Wolnego Miasta Gdańska, a Jastarnia Pucka leżała po polskiej stronie granicy. Granica przebiegała więc przez środek dzisiejszego miasteczka, a jej śladem jest do dziś nazwa wschodniej części Jastarni. Prawa miejskie Jastarnia dostała dopiero 1 stycznia 1973 roku.

Od wsi rybackiej do letniska i uzdrowiska

Jastarnia była typową wsią rybacką aż do 1922 roku, kiedy dotarły tu droga i kolej do Helu. Od tego czasu zaczęła się zmieniać w popularne letnisko, a po zbudowaniu portu do Jastarni przypływały też statki z Gdyni z tysiącami letników. W latach 1974-2005 miasteczko miało status uzdrowiska, w którym leczono choroby dróg oddechowych i układu krążenia. Turystyka wypierała rybołówstwo krok po kroku, a wiele dawnych rybackich domów zamieniło się w pensjonaty i kwatery. Muzea takie jak Pod Strzechą przypominają, że jeszcze sto lat temu w tych domach mieszkały i pracowały rodziny rybaków, a nie letnicy.

Szkutnictwo na półwyspie: drewniane łodzie z dębu i modrzewia

Przez stulecia łodzie rybackie na Helu i nad zatoką budowano z drewna, a szkutnik był w każdej wsi rybackiej postacią równie ważną jak rybak. Jak wyglądał dawny warsztat szkutnika, zobaczysz w Muzeum Rybołówstwa w Helu, w gotyckim kościele przy Bulwarze Nadmorskim, gdzie obok kaszubskich łodzi i sieci odtworzono pracownię szkutniczą. Różnica polega na tym, że w Helu oglądasz rekonstrukcję, a w Jastarni czynny warsztat.

Dziś większość kutrów na Bałtyku ma kadłuby stalowe albo z tworzyw, ale tradycyjne drewniane łodzie żaglowe wciąż mają swoich miłośników. Pływają na nich żeglarze, którzy lubią historyczne jednostki, a w porcie w Jastarni w sezonie można zobaczyć drewniane łodzie z żaglami w kolorze rdzy. Jeśli interesuje cię ten temat, zapytaj w warsztacie, jakie łodzie właśnie powstają.

Kaszubskie opowieści i legendy

Zwiedzanie Pod Strzechą to również spotkanie z kaszubską kulturą. Rodzina prowadząca muzeum opowiada gościom legendy i historie z życia rybaków. Kaszubi, rdzenni mieszkańcy półwyspu, zachowali swój język i obyczaje mimo stuleci zmian granic, a ich kultura do dziś jest obecna w nazwach, potrawach i świętach. W sąsiednim Helu siedzibę ma oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, a nad zatoką, w Swarzewie, stoi sanktuarium rybaków z legendą o figurze, która przypłynęła z morza; więcej w artykule o sanktuarium Matki Bożej Swarzewskiej.

Trzy rybackie muzea w Jastarni

Jastarnia jest tak mocno związana z rybołówstwem, że pomorskie.travel wymienia tu aż trzy muzea rybackie. Oprócz Pod Strzechą jest to Chata Rybacka przy ulicy Rynkowej 10, zabytkowy dom z 1881 roku, zbudowany w dużej części z drewna wyrzuconego przez morze, z małą ekspozycją przedmiotów używanych przez rybaków przy połowach i w domu. Zwiedzanie chaty zajmuje około pół godziny. Trzecia, nieformalna kolekcja to zbiór narzędzi i przedmiotów wyłowionych przez rybaków, gromadzony w kapitanacie portu.

Wszystkie trzy miejsca łatwo połączyć w jedno przedpołudnie, bo dzieli je kilkanaście minut spacerem. Najlepiej zacząć od Chaty Rybackiej w centrum, potem przejść do portu, a na koniec wschodnią częścią miasteczka do Pod Strzechą. Taka trasa pokazuje Jastarnię od kuchni: dom rybaka, port, w którym pracował, i warsztat, w którym budowano mu łodzie.

Kuźnica i Chałupy: rybacka tradycja na zachód od Jastarni

Jeśli po wizycie w muzeum chcesz zobaczyć, jak rybołówstwo wygląda dziś, pojedź kilka kilometrów na zachód, do Kuźnicy. Żeglarski przewodnik po Zatoce Puckiej nazywa ją stolicą rybaków i miejscem, gdzie wyjątkowo pielęgnuje się tradycje rybackie i kaszubskie. W 2012 roku rozbudowano tam przystań rybacką od strony zatoki, a stąd co roku pod koniec czerwca wypływa pielgrzymka rybaków na odpust do Pucka. Więcej o tym miejscu przeczytasz w artykule o porcie w Kuźnicy. Kawałek dalej leżą Chałupy, dawna wieś rybacka, dziś znana głównie z kempingów i kitesurfingu.

Dni Węgorza i rybackie święta w Jastarni

Najlepszy moment, żeby zobaczyć rybacką Jastarnię w odświętnym wydaniu, to Dni Węgorza, które odbywają się zwykle w pierwszy weekend sierpnia. Program obejmuje pokazy dawnego rzemiosła rybackiego, konkursy i dania z węgorza, więc po obejrzeniu narzędzi w muzeum możesz zobaczyć, jak się nimi posługiwano. W lipcu i sierpniu gmina organizuje też festyny i koncerty w porcie rybackim. Dokładne terminy co roku publikuje gmina Jastarnia w kalendarzu imprez na swojej stronie.

Plan na deszczowy dzień w środku półwyspu

Muzeum Pod Strzechą jest małe, więc przy złej pogodzie połącz je z innymi miejscami pod dachem. Rano zajrzyj do Chaty Rybackiej przy Rynkowej i do Pod Strzechą, a po obiedzie pojedź pociągiem do Helu, około 13 kilometrów dalej. Tam czekają fokarium Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego, Muzeum Rybołówstwa w gotyckim kościele i Muzeum Obrony Wybrzeża w dawnej baterii, opisane w artykule o Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu. Fokarium i Muzeum Rybołówstwa działają przez cały rok, więc ten plan sprawdzi się także jesienią.

Dla kogo jest to muzeum

Pod Strzechą spodoba się przede wszystkim tym, którzy w muzeach szukają ludzi i historii, a nie efektów multimedialnych. To dobre miejsce dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym, dla miłośników żeglarstwa i drewnianych łodzi, dla osób interesujących się kulturą kaszubską i dla wszystkich, którzy chcą zobaczyć coś innego niż plażę w deszczowe popołudnie. Jeśli wolisz duże, nowoczesne ekspozycje z opisami w kilku językach, połącz wizytę tutaj z Muzeum Rybołówstwa w Helu, które ma bogatsze zbiory i stałe godziny otwarcia przez cały rok.

Jak zwiedzać: sezon, czas i dobre maniery

Na zwiedzanie wystarczy od pół godziny do godziny, w zależności od tego, ile czasu poświęcisz na rozmowę i warsztat. Muzeum jest otwarte głównie latem, a poza sezonem po umówieniu się z właścicielami. To prywatny dom rodzinny, więc zachowuj się jak gość: pytaj, zanim zrobisz zdjęcie we wnętrzu, nie dotykaj eksponatów bez pozwolenia i nie wchodź do warsztatu bez zaproszenia. Aktualne godziny i zasady wstępu najłatwiej sprawdzić przez gminny serwis turystyczny Jastarni albo pytając w punkcie informacji turystycznej.

Pod Strzechą z dziećmi

Dla dzieci to często ciekawsze miejsce niż duże muzeum, bo jest małe, a przedmioty można obejrzeć z bliska i usłyszeć, do czego służyły. Kleps do łapania mew, siekiery do lodu i drewniane buty działają na wyobraźnię, a łodzie przed domem i warsztat pokazują, jak powstaje coś, co potem pływa po morzu. Zaplanuj wizytę na czas, gdy dziecko jest wypoczęte, bo opowieści wymagają skupienia, a po wyjściu zabierz je nad zatokę albo do portu, żeby zobaczyło prawdziwe kutry.

Jak dojechać i dojść

Muzeum leży przy ulicy Mickiewicza, głównej ulicy przez Jastarnię, którą biegnie droga wojewódzka nr 216 z Władysławowa do Helu. Z centrum Jastarni dojdziesz tu w kilkanaście minut, idąc na wschód, w stronę Juraty. Najwygodniej przyjechać pociągiem: Jastarnia ma stację na linii z Gdyni na Hel. Rowerem dojedziesz trasą R10, która łączy wszystkie miejscowości półwyspu. Latem, gdy na drodze 216 tworzą się korki, rower i pociąg są szybsze niż samochód.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy

Najbliżej masz port rybacki i jachtowy, opisany w artykule o porcie w Jastarni, z kutrami, jachtami i zachodami słońca nad zatoką. Na zachodnim krańcu miasteczka stoją bunkry z 1939 roku, które przedstawiamy w artykule o schronach Ośrodka Oporu Jastarnia, a kilka kilometrów na wschód czeka molo w Juracie. W samej Jastarni zwróć uwagę na najniższą latarnię na polskim wybrzeżu, kaplicę świętej Rozalii z 1883 roku i ścieżkę przyrodniczą Torfowe Kłyle z wieżą widokową nad zatoką.

Gdzie nocować w Jastarni

Wschodnia część Jastarni, dawny Bór, jest spokojniejsza niż centrum i leży bliżej Juraty, więc to dobra baza, jeśli chcesz mieszkać blisko muzeum i lasu. W serwisie najwięcej jest pokoi gościnnych w Jastarni, są też domki i apartamenty. Wszystkie oferty z mapą i odległością od plaży znajdziesz na stronie noclegi w Jastarni. W szczycie sezonu, gdy wolnych miejsc jest mało, sprawdź też noclegi w Juracie i noclegi w Kuźnicy.

Najczęstsze pytania

Gdzie jest Muzeum Pod Strzechą w Jastarni?

Muzeum mieści się przy ulicy Mickiewicza 31, we wschodniej części Jastarni, w dawnym Borze, w stronę Juraty. W niektórych starszych katalogach podawany jest inny numer domu, dlatego najlepiej kierować się łodziami ustawionymi przed budynkiem.

Kiedy Muzeum Pod Strzechą jest otwarte?

To prywatne muzeum sezonowe, otwarte głównie latem. Poza sezonem zwiedzanie jest możliwe po wcześniejszym umówieniu się z właścicielami. Godziny mogą się zmieniać, więc sprawdź je przed wizytą.

Co można zobaczyć w Muzeum Pod Strzechą?

Na piętrze chaty rybackiej jest izba rybacka z początku XIX wieku i kolekcja dawnych narzędzi: sieci, liny, kosze, siekiery do lodu, uspokajacze fal i kleps do łapania mew. Na parterze działa warsztat szkutniczy, w którym od trzech pokoleń buduje się drewniane łodzie żaglowe.

Czym różni się Muzeum Pod Strzechą od Chaty Rybackiej w Jastarni?

To dwa osobne muzea. Chata Rybacka przy ulicy Rynkowej 10 to zabytkowy dom z 1881 roku z małą ekspozycją w centrum Jastarni. Pod Strzechą przy ulicy Mickiewicza to prywatna kolekcja rodziny Strucków z czynnym warsztatem szkutniczym na parterze. Oba miejsca łatwo zobaczyć jednego dnia.

Czy w Muzeum Pod Strzechą można zobaczyć budowę łodzi?

Na parterze budynku działa warsztat szkutniczy, w którym od trzech pokoleń buduje się tradycyjne łodzie żaglowe z drewna dębowego i modrzewiowego. Opisy muzeum podają, że zwiedzający mogą podejrzeć szkutników przy pracy, ale to czynne miejsce pracy, więc do warsztatu wchodzi się tylko za zgodą gospodarzy.

Aktualizacja: 14 października 2026