Port jachtowy i rybacki w Jastarni. Miejsce, w którym zaczynało polskie żeglarstwo morskie

Port leży po stronie Zatoki Puckiej, między dawną Jastarnią a wschodnią częścią miasteczka, przedwojennym Borem. Bosmanat portu mieści się przy ulicy Portowej 26, a marina jachtowa, zarządzana przez Miejski Zarząd Portu Jastarnia, przy ulicy Portowej 43. W gminie są w sumie trzy przystanie rybackie, jedna od strony otwartego morza i dwie od strony zatoki, ale to właśnie port morski przy Portowej jest najważniejszy i najczęściej odwiedzany. Ogólny opis miasteczka, plaż i atrakcji znajdziesz w przewodniku po Jastarni.

Jastarnia przed portem: Osternas, Hesternia, Heisternest

Pierwsza wzmianka o Jastarni pochodzi z 1378 roku, z przywileju wystawionego dla Helu przez Krzyżaków. Nazwa zmieniała się z biegiem stuleci: Osternas, w 1570 roku Hesternia, w 1578 roku już Jastarnia, a w latach 1772-1920, pod panowaniem pruskim, Heisternest. Pochodzi prawdopodobnie od słowa jaster, czyli jasny, lśniący, i może nawiązywać do piaszczystego wzgórza, które wyróżniało się w okolicy. Po I wojnie światowej dzisiejsze miasteczko składało się z dwóch osobnych wsi: Boru, zwanego Jastarnią Gdańską, który należał do Wolnego Miasta Gdańska, i Jastarni Puckiej po polskiej stronie. Port powstał właśnie między nimi.

Okres międzywojenny przyniósł wsi port, kolej i pierwszych letników, a w 1938 roku elektryczność, doprowadzoną z wojskowego Helu. Prawa miejskie Jastarnia otrzymała 1 stycznia 1973 roku, a w latach 1974-2005 miała status uzdrowiska. Do końca 2016 roku w granicach miasta były też Jurata i Kuźnica, dziś osobne miejscowości w gminie Jastarnia.

Petycja rybaków z 1925 roku

Przez stulecia Jastarnia była typową kaszubską wsią rybacką. W 1750 roku stało tu 91 chat rybackich, w których mieszkało 485 osób, a w 1921 roku około 180 rybaków. Problem polegał na tym, że wieś nie miała portu, a łodzie trzeba było wyciągać na brzeg albo kotwiczyć na płyciźnie zatoki. Rybacy prosili o kanał przez mieliznę już w czasach pruskich, ale z powodu braku pieniędzy, a potem wojny, plany nigdy nie weszły w życie.

Po odzyskaniu niepodległości prośby skierowano do polskiego rządu. W 1920 i 1922 roku wykonano pomiary hydrograficzne, ale decyzji wciąż nie było. 24 sierpnia 1925 roku rybacy wysłali kolejną petycję do ministerstwa odpowiedzialnego za handel i do władz marynarki wojennej. Tym razem poparły ją władze portowe, które i tak planowały umocnienie brzegu w rejonie Jastarni i Boru. Decyzja zapadła szybko i jeszcze pod koniec 1925 roku rząd przeznaczył na budowę pieniądze z budżetu. W tym czasie Jastarnia była już popularnym letniskiem, bo w 1922 roku dotarły tu droga i kolej do Helu, ale bez portu turyści nie mogli przypływać prosto z morza.

Budowa w latach 1926-1928

Inżynierowie przygotowali kilka wariantów. Tylko jeden lokował port przy samej Jastarni, pozostałe przy Borze, gdzie morze podmywało brzeg i trzeba go było umocnić. Wygrał wariant, w którym port powstał między obiema osadami, a jego budowle jednocześnie chroniły brzeg. W 1926 roku postawiono 780 metrów zachodniego falochronu i 655 metrów palisad, a do portu wykopano 700-metrowy tor wodny o głębokości 3 metrów. Przy okazji zasypano piaskiem z pogłębiania niewielką zatoczkę przy Jastarni, a na nowym lądzie mogły powstać kolejne inwestycje.

W 1927 roku plan znowu zmieniono. Zachodni falochron przedłużono o 50 metrów i zbudowano 130-metrowe nabrzeże cumownicze, żeby do Jastarni mogły zawijać statki pasażerskie Żeglugi Polskiej. Już tego roku przybiły tu pierwsze. W latach 1928-1929 przedłużono pirsy, postawiono dwie główki falochronów, a tor wodny pogłębiono do 4,5 metra. Powstał też dworzec pasażerski z kawiarnią, poczekalnią i elegancką salą dancingową. Ostatecznie Jastarnia stała się jednocześnie portem rybackim, ośrodkiem turystyki morskiej i bazą jachtową.

Statki z Gdyni i tłumy letników przed wojną

Port od razu ściągnął do Jastarni więcej gości, niż spodziewały się władze. Według badaczy z Akademii Marynarki Wojennej w 1928 roku statkami Żeglugi Polskiej przypłynęło tu 40 tysięcy pasażerów, a w 1929 roku 60 tysięcy. Po spadku na początku lat 30. ruch znowu rósł: w 1936 roku było to 47 tysięcy osób, w 1937 roku 85 tysięcy, a w 1938 roku aż 165 310. Port szybko stał się jedną z głównych bram, przez które letnicy docierali na półwysep.

Tłok miał też ciemną stronę. Statki pasażerskie i okręty wojenne zajmowały nabrzeża przeznaczone do rozładunku ryb i rybacy nie mieli gdzie przybić. Posypały się skargi do różnych urzędów, a w odpowiedzi przedłużano falochron i rozbudowywano port. Dziś problem rozwiązuje podział basenu: jachty mają osobne miejsca we wschodniej części portu, a kutry i statki cumują w zachodniej.

Kolebka polskiego żeglarstwa morskiego

Jachty zawijały do Jastarni, zanim port był gotowy. Wybitni żeglarze, wśród nich generał Mariusz Zaruski, zaproponowali, żeby to właśnie tu powstał ośrodek szkolenia żeglarzy morskich. Projekt Ośrodka Żeglarstwa Morskiego przygotowano w 1927 roku, z hangarami na jachty i bazą noclegową dla około stu osób, a basen jachtowy powstawał w latach 1927-1930. W 1930 roku zorganizowano obóz dla 85 harcerzy, pierwszy, który wprowadził młodzież w szkolenie morskie. W 1931 roku powstał w Jastarni Akademicki Związek Morski, a studenci zaczęli przyjeżdżać tu na kursy.

W 1933 roku odbył się pierwszy obóz międzynarodowy, na jachtach Wojewoda Pomorski, Szkwał, Swarożyc i Poświst oraz czterech mniejszych łodziach. W 1934 roku Związek Harcerstwa Polskiego kupił szwedzki szkuner Petrea, który po przebudowie dostał nazwę Zawisza Czarny i został flagowym jachtem harcerzy. Tego samego roku ośrodek postawił dwa hangary i budynek główny z salami wykładowymi i restauracją, a flotę uzupełniły jachty Jurand, Krzysztof Arciszewski i Panna Wodna. W ciągu pięciu przedwojennych lat ośrodek wyszkolił około 1500 polskich i zagranicznych żeglarzy, a latem 1939 roku, mimo zbliżającej się wojny, na obozie było 370 osób.

Wojna, odbudowa i jacht Generał Zaruski

We wrześniu 1939 roku w porcie w Jastarni zatopiono polskie trałowce, a miejsce to jest dziś jednym z punktów gminnego Szlaku Historii Militarnej, obok zapory minowej z 1939 roku i bunkrów Ośrodka Oporu Jastarnia. Po wybuchu wojny ośrodek i jachty przejęły niemieckie kluby żeglarskie i organizacje marynarki. W czasie wojny Jastarnia została niemal całkowicie zniszczona.

Szkolenie polskich żeglarzy wróciło tuż po wojnie. W 1946 roku zorganizowano obóz dla 50 studentów, a rok później otwarto ośrodek kształcenia instruktorów żeglarstwa. Wróciła większość przedwojennych jachtów, a do floty dołączył zbudowany w 1939 roku w Szwecji szkuner Generał Zaruski, który od 1947 roku miał w Jastarni port macierzysty. W 1958 roku ośrodek przejęła Liga Obrony Kraju, a obozy treningowe prowadziły tu polskie kadry olimpijskie w klasach Finn, FD, Star i Dragon. W 1966 roku cały port gruntownie zmodernizowano, a w 1967 roku zdecydowano o rozbudowie ośrodka, który dostał nowe hotele i hangary.

W latach 80. i 90. XX wieku, w nowej sytuacji gospodarczej, szkolenie żeglarskie w Jastarni ograniczono, a z hoteli ośrodka zaczęli korzystać zwykli turyści. Autorzy opracowania z 2005 roku pisali, że budynki i urządzenia dawnego centrum niszczeją, a jego przyszłość jest przedmiotem dyskusji. Mimo to port pozostał ważnym miejscem dla żeglarzy: zawijają tu jachty, a na zatoce przy Jastarni latem działają szkółki żeglarstwa, windsurfingu i kitesurfingu.

Port dziś: kutry po zachodniej, jachty po wschodniej stronie

Dzisiejszy port jest bazą floty rybackiej, przystanią jachtową i miejscem, z którego wypływają statki wycieczkowe. Według przewodnika żeglarskiego po Zatoce Puckiej wejście między główkami ma 60 metrów szerokości i 4,5-5 metrów głębokości, a basen od 2 do 5 metrów, więc mogą tu bezpiecznie wejść jachty każdego typu. We wschodniej części portu są miejsca postojowe z y-bomami dla jachtów, a w zachodniej cumują łodzie i kutry rybackie oraz statki żeglugi przybrzeżnej. Przy kejach można podłączyć prąd i zatankować wodę pitną.

Kutry z Jastarni mają na burtach oznaczenie JAS i numer, więc łatwo je odróżnić od jednostek z Helu czy Kuźnicy. Przy nabrzeżu stoją też stare, wysłużone kutry i drewniane łodzie, a w sezonie przy pomostach cumują też drewniane łodzie żaglowe i jednostki turystyczne. Autorzy przewodnika żeglarskiego po Zatoce Puckiej wymieniają Jastarnię, obok Kuźnicy, jako najlepsze miejsce na zatoce do wodowania jachtów: port ma nowy betonowy slip z dobrym zapasem głębokości, na którym można wodować nawet dość duże jednostki.

Dla żeglarzy: bosmanat, kapitanat i postój

Jachtem stajesz w y-bomach przy kejach gościnnych we wschodniej części portu, w miejscu wskazanym przez bosmana. Można też stanąć przy ośrodku LOK, choć według przewodnika żeglarskiego bez dostępu do prądu, a po uzgodnieniu także przy kutrach rybackich i wędkarskich. Bosmanat portu jest przy ulicy Portowej 26, a marina jachtowa przy ulicy Portowej 43. Nadzór nad żeglugą w tym rejonie sprawuje Kapitanat Portu w Helu przy ulicy Wiejskiej 24. Na zatoce pamiętaj o płyciznach, zwłaszcza na Rybitwiej Mieliźnie między Kuźnicą a Rewą, i o akwenie zamkniętym dla żeglugi przy ośrodku wypoczynkowym prezydenta RP koło Juraty, oznaczonym żółtymi pławami.

Co robić w porcie: kutry, ptaki i zachody słońca

Spacer po nabrzeżu to dobry pomysł o każdej porze dnia. Rano można zobaczyć powroty kutrów i wyładunek ryb, po południu jachty wypływające na zatokę i kolorowe latawce kitesurferów, a wieczorem zachód słońca nad wodą, gdy po drugiej stronie zatoki widać zarys kaszubskiego brzegu z Puckiem. W porcie jest stanowisko do obserwacji ptaków, opisane przez gminę jako część ścieżek przyrodniczych, więc weź lornetkę, zwłaszcza wiosną i jesienią.

W sezonie gmina poleca rejsy po zatoce, w tym na zachód słońca, a od 2006 roku Jastarnia bywała przystankiem tramwaju wodnego z Gdyni. Oferta zmienia się z roku na rok, więc przewoźników i rozkłady najlepiej sprawdzić na miejscu, przy tablicach w porcie. Z nabrzeża blisko do smażalni ryb i do sklepów w centrum miasteczka.

Dni Węgorza i imprezy w porcie

Port jest też sceną letnich imprez. Najbardziej rozpoznawalne są Dni Węgorza, odbywające się zwykle w pierwszy weekend sierpnia, z pokazami dawnego rzemiosła rybackiego, konkursami i daniami z węgorza. W lipcu i sierpniu gmina organizuje festyny i koncerty, także w porcie rybackim. Dokładne terminy imprez znajdziesz w kalendarzu na stronie gminy Jastarnia.

Port z dziećmi i z psem

Dzieci lubią oglądać kutry, mewy i łodzie z bliska, a w porcie jest na to mnóstwo okazji. Pamiętaj jednak, że to czynny port: na nabrzeżach często nie ma barierek, liny i cumy leżą na ziemi, a ciężarówki odbierają ryby. Trzymaj maluchy za rękę i nie wchodź na pomosty jachtowe przeznaczone dla załóg. Z psem możesz spacerować po ogólnodostępnych częściach portu, na smyczy i ze sprzątaniem. Po spacerze w porcie łatwo przejść na płytką plażę od strony zatoki albo, kilka minut dalej, na plażę od strony morza z kąpieliskiem strzeżonym.

Jak dojechać do portu w Jastarni

Jastarnia leży około 22 kilometrów od Władysławowa i 13 kilometrów od Helu, przy drodze wojewódzkiej nr 216, jedynej drodze na półwysep. Latem w weekendy na odcinku od Władysławowa tworzą się korki, a w centrum parkowanie bywa trudne, więc najlepiej wybrać nocleg z miejscem postojowym i do portu przejść pieszo. Stacja kolejowa leży na linii z Gdyni na Hel, a z dworca do portu idzie się kilka minut. Trasa rowerowa R10 z Władysławowa do Helu w Jastarni na chwilę odchodzi od brzegu, a potem wraca nad zatokę właśnie przy porcie rybackim i dalej biegnie promenadą do Juraty.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy portu

Kilka minut od portu stoi zabytkowa chata rybacka z 1881 roku przy ulicy Rynkowej 10, z małym muzeum, a we wschodniej części miasteczka, przy ulicy Mickiewicza, prywatne Muzeum Rybackie Pod Strzechą z warsztatem szkutniczym. Na zachodnim krańcu Jastarni możesz zwiedzić bunkry z 1939 roku, opisane w artykule o schronach Ośrodka Oporu Jastarnia, a na wschód, kilka kilometrów promenadą nad zatoką, dojdziesz do mola w Juracie.

Na zachodzie leży Kuźnica z nowoczesną przystanią rybacką, opisaną w artykule o porcie w Kuźnicy, a dalej Chałupy, znane z kitesurfingu; więcej w artykule o kitesurfingu w Chałupach. Najniższą latarnię na polskim wybrzeżu, około 13-metrową wieżę z 1950 roku, zobaczysz w samej Jastarni, choć tylko z zewnątrz.

Gdzie nocować blisko portu

Jako baza na urlop na półwyspie Jastarnia sprawdza się dobrze: jest w środku półwyspu, ma sklepy czynne przez cały rok, a do obu brzegów blisko. W serwisie najwięcej jest pokoi gościnnych w Jastarni, są też domki i apartamenty. Okolice portu i centrum to wybór dla tych, którzy chcą mieć wszystko pod ręką, a wschodnia część miasteczka, dawny Bór, jest spokojniejsza i bliżej Juraty. Wszystkie oferty z mapą znajdziesz na stronie noclegi w Jastarni, a gdy w szczycie sezonu brakuje miejsc, sprawdź noclegi w Kuźnicy i w Juracie.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano port w Jastarni?

Port zbudowano w latach 1926-1928, po petycji rybaków z 24 sierpnia 1925 roku. W 1926 roku powstał 780-metrowy zachodni falochron i tor wodny, w 1927 roku nabrzeże dla statków pasażerskich, a w latach 1928-1929 główki falochronów i dworzec pasażerski. Basen jachtowy powstawał w latach 1927-1930, a w 1966 roku port gruntownie zmodernizowano.

Dlaczego Jastarnię nazywa się kolebką polskiego żeglarstwa morskiego?

Od 1930 roku działał tu ośrodek szkolenia żeglarzy morskich, w którym przed wojną wyszkolono około 1500 osób. Bazowały tu harcerski szkuner Zawisza Czarny i jachty Akademickiego Związku Morskiego, a po wojnie Generał Zaruski. Ośrodek szkolił kolejne pokolenia instruktorów i kapitanów jachtowych.

Czy z portu w Jastarni pływają statki wycieczkowe?

Tak, w sezonie z portu wypływają rejsy po Zatoce Puckiej, w tym rejsy na zachód słońca, a Jastarnia bywała też przystankiem tramwaju wodnego z Gdyni. Oferta i rozkłady zmieniają się co roku, więc sprawdź je na tablicach w porcie albo u przewoźników.

Gdzie w Jastarni oglądać zachód słońca?

Jednym z najlepszych miejsc jest nabrzeże portu od strony zatoki, skąd widać słońce zachodzące nad wodą i zarys brzegu z Puckiem. Dobre widoki są też z molo nad zatoką i z promenady w stronę Juraty.

Czy jachtem można wpłynąć do Jastarni?

Tak, port ma tor wejściowy o głębokości 4,5-5 metrów i basen o głębokości od 2 do 5 metrów, więc jest bezpieczny dla każdego typu jachtu. Jachty stają we wschodniej części portu przy y-bomach, a miejsce wskazuje bosman. Przy kejach jest prąd i woda.

Gdzie jest bosmanat portu w Jastarni?

Bosmanat portu mieści się przy ulicy Portowej 26, a marina jachtowa przy ulicy Portowej 43, po stronie Zatoki Puckiej. Z dworca kolejowego w Jastarni do portu idzie się kilka minut.

Aktualizacja: 14 października 2026