Muzeum Rybołówstwa Morskiego w dawnym ratuszu, czyli rafa koralowa, bursztyn i stare Świnoujście pod jednym dachem

Muzeum nie jest duże i nie konkuruje z wielkimi placówkami morskimi w Gdańsku czy Gdyni. Ma za to coś, co w Świnoujściu trudno znaleźć gdzie indziej: zebraną w jednym miejscu opowieść o tym, jak z małej osady rybackiej przy ujściu Świny wyrosło portowe miasto i uzdrowisko. Do tego dochodzi kameralny charakter, dzięki któremu nawet w sezonie zwiedza się tu spokojnie, bez przepychania się przy gablotach.

Ratusz z 1806 roku: najstarszy budynek w mieście

Ratusz wzniesiono na początku XIX wieku, w czasie, gdy Świnoujście dopiero nabierało miejskiego charakteru. Muzeum podaje lata budowy 1805-1806, a polska Wikipedia 1805-1809, co może wynikać z różnego liczenia zakończenia prac wykończeniowych. Budynek jest dwukondygnacyjny, zbudowany w stylu klasycystycznym, z wysokim dachem, w którym mieści się jeszcze jedna kondygnacja z lukarnami. W 1839 roku na dachu dobudowano ażurową wieżyczkę z zegarem, która do dziś jest najbardziej rozpoznawalnym elementem bryły.

Nad wejściem od strony ulicy Armii Krajowej umieszczono herb miasta: pomorskiego gryfa z kotwicą. To dobry symbol całego Świnoujścia, które od początku żyło jednocześnie z lądu i z morza. Przez ponad półtora wieku w budynku urzędowały władze miejskie. Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku administracja przeniosła się do innej siedziby, a dawny ratusz przekazano muzeum. Fasada była w ostatnich latach odnawiana i dziś ma ciepły, łososiowy kolor, który dobrze odcina się od zieleni drzew rosnących przy placu.

Spór z młynarzem i rachunek w talarach

Historia budowy, którą muzeum opisuje na swojej stronie, brzmi jak anegdota z życia małego miasta. Zanim Świnoujście dostało w 1765 roku prawa miejskie, urzędnicy pracowali po prostu w domach kolejnych burmistrzów. Projekt ratusza przygotował mistrz budowlany Meyer i zaakceptowano go już w 1792 roku, ale prace ruszyły dopiero kilkanaście lat później. Protestował przeciw nim młynarz Johann König, który obawiał się, że nowy budynek zasłoni jego wiatrak i odbierze mu wiatr. Kosztorys opiewał na nieco ponad 9700 talarów, a ostatecznie przekroczono go o blisko 3600.

Pod jednym dachem mieściło się wtedy niemal całe miejskie życie urzędowe: magistrat, sąd, urząd celny i skarbowy, posterunek wojskowy, urząd rybacki, kasa oszczędnościowa i komisja żeglugi. Wniosek o dobudowę drugiego piętra odrzucono w 1853 roku. Ażurowa wieżyczka z 1839 roku kosztowała 422 talary, a zegar okazał się droższy, niż planowano. Jego fundatora, Izaaka Schönlanka, nigdy nie upamiętniono. Około 1880 roku, gdy część urzędów się wyprowadziła, rozebrano mur i przybudówki, odsłaniając bryłę, którą oglądamy dziś. Już w 1911 roku w budynku działało muzeum regionalne, więc muzealna tradycja tego miejsca jest starsza, niż mogłoby się wydawać.

Plac Rybaka i okolica muzeum

Plac Rybaka leży w Śródmieściu, w pobliżu nabrzeża Świny i przeprawy promowej na Warszów. Przed budynkiem stoją kotwice i elementy wyposażenia statków, więc już na zewnątrz widać, czego dotyczy muzeum. Od placu kilka minut idzie się do nabrzeża, z którego obserwuje się ruch promów, holowników i statków wchodzących do portu. Dzięki temu wizytę w muzeum łatwo połączyć ze spacerem nad wodą.

Sam plac też ma swoją historię. W 1879 roku odsłonięto tu pomnik cesarza Wilhelma I, który zdemontowano w czasie wojny. W 1944 roku pod placem zbudowano schron przeciwlotniczy, rozebrany dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych. Dziś jest tu skwer z fontanną i tablicą poświęconą tym, którzy nie powrócili z morza. Warto się przy niej zatrzymać przed wejściem do muzeum, bo dobrze przypomina, że rybołówstwo przez stulecia było w Świnoujściu zajęciem niebezpiecznym, a nie tylko romantycznym tematem wystaw.

Świnoujście w pigułce, zanim wejdziesz do sali historycznej

Kilka dat pomaga zrozumieć to, co zobaczysz na najwyższej kondygnacji. Na początku XVIII wieku Prusy, chcąc ominąć szwedzkie cła na Pianie, zaczęły pogłębiać Świnę i budować port. W 1765 roku osada przy ujściu otrzymała prawa miejskie. Wielki sztorm w 1814 roku, w którym zniszczonych zostało 14 statków, przyspieszył budowę falochronów. W latach 1874-1880 przekopano liczący 9,3 km Kanał Cesarski, dzisiejszy Kanał Piastowski, a odcięta przez niego część Uznamu stała się wyspą Karsibór.

Równolegle z portem rozwijało się kąpielisko. W 1823 roku mieszczanie założyli spółkę akcyjną Kąpielisko Morskie, rok później otwarto pierwszy sezon, a w 1826 roku stanął pierwszy dom zdrojowy, do którego wodę morską wożono w beczkach. Po odkryciu solanek w 1896 roku miasto otrzymało status uzdrowiska, a do I wojny światowej powstało około 300 nowych domów. Nalot 12 marca 1945 roku zniszczył dużą część portu i miasta. Po wojnie port przez lata pozostawał częściowo pod kontrolą radziecką, a ostatnie jego części strona polska przejęła dopiero w listopadzie 1992 roku. W 1964 roku wznowiono żeglugę promową do Skandynawii, która do dziś jest jedną z wizytówek miasta.

Na stronie muzeum znajdziesz krótkie opisy dzielnic, które dobrze uzupełniają wizytę. Jest tam Chorzelin, dawna osada rybacka i kurort na wschodnim brzegu Świny, wyburzony w 1966 roku pod budowę portu, oraz Warszów, gdzie do 1854 roku przeprawę promową przez rzekę dzierżawiła rodzina Jahnke. Jest Karsibór, trzecia zamieszkana wyspa miasta, z gotyckim kościołem z XV wieku, i Przytór z osadnictwem sięgającym X wieku. Muzeum opowiada też legendę białego wiatraka na falochronie: młoda Alicja miała w nim odmłodzić męża, który wrócił z rejsu postarzały, dzięki tajemnym zabiegom starego młynarza. W rzeczywistości biały wiatrak to stawa nabieżnikowa z 1873 roku, wyznaczająca wejście na tor wodny do Szczecina, a jej kształt nawiązuje do wiatraków, których w latach trzydziestych XIX wieku było w mieście dziewięć.

Co zobaczysz w muzeum: ekspozycje stałe

Zbiory rozmieszczono na trzech poziomach. Według opisu w Wikipedii na pierwszej kondygnacji jest dział przyrodniczy, na drugiej morski, a na trzeciej historyczny. Muzeum na swojej stronie wymienia kilka stałych wystaw, które wspólnie tworzą trasę zwiedzania. Poniżej najważniejsze z nich.

Fauna mórz i oceanów

Wystawa przyrodnicza w trzech częściach pokazuje zwierzęta z wód trzech stref klimatycznych. Są okazy z Bałtyku, Zalewu Szczecińskiego i Zatoki Pomorskiej, czyli z wód, które masz za oknem, a obok nich zwierzęta z zimnych wód arktycznych i z mórz ciepłych. Takie zestawienie dobrze pokazuje, jak bardzo Bałtyk różni się od oceanów: jest płytki, słonawy i ubogi w gatunki, a mimo to żyje w nim więcej, niż się zwykle wydaje osobom przyjeżdżającym tu tylko na plażę.

Świat żywej rafy koralowej

Najbardziej żywa część muzeum, w dosłownym sensie. W kilku akwariach pływają ryby i rosną koralowce z różnych stron świata, między innymi z Australii, Sri Lanki, Hawajów i Malezji. Dla dzieci to zwykle najmocniejszy punkt wizyty: kolorowe ryby, ukwiały i korale ogląda się z bliska, przez szybę, bez tłoku, jaki bywa w dużych oceanariach. Akwaria są niewielkie, więc warto przy nich postać dłużej i poszukać zwierząt ukrytych między koralami.

Złoto Bałtyku

Wystawa bursztynu pokazuje go w wielu postaciach: jako bryłki, sople i krople, surowy i oszlifowany, a także z inkluzjami, czyli uwięzionymi w żywicy owadami i fragmentami roślin. To dobre uzupełnienie wakacyjnych poszukiwań na plaży. Po wizycie łatwiej rozpoznać prawdziwy bursztyn wśród kamyków wyrzuconych przez fale. Jeśli chcesz spróbować szczęścia, przeczytaj nasz poradnik jak szukać bursztynu na plaży.

Rybołówstwo dalekomorskie i modele statków

Część morska muzeum to przede wszystkim modele. Wystawa o historii polskiego rybołówstwa dalekomorskiego opowiada o trawlerach i przetwórniach, które przez dziesięciolecia łowiły na odległych łowiskach, a Świnoujście było jednym z ich portów macierzystych. Osobna ekspozycja to szczegółowe modele historycznych żaglowców, wśród nich szwedzkiego galeonu Vasa, polskiego galeonu Wodnik i brytyjskiego okrętu liniowego HMS Victory. Uzupełniają je przyrządy nawigacyjne, którymi dawniej wyznaczano kurs na morzu.

Dawne narzędzia połowowe

Ta wystawa wraca do korzeni nazwy muzeum. Pokazuje narzędzia, którymi łowiono ryby na wyspie Wolin i w jej okolicy, oraz ludzi, którzy przez pokolenia żyli z połowów na morzu i zalewie. To spokojna, rzeczowa ekspozycja, bez efektów specjalnych. Najwięcej da tym, którzy lubią wiedzieć, jak działały rzeczy: jak stawiano sieci, jak wyglądały łodzie i czym różniło się rybołówstwo przybrzeżne od zalewowego.

Historia Świnoujścia

Najwyższa kondygnacja to dział historyczny. Zgromadzono tu dokumenty archiwalne, stare fotografie, ceramikę, meble, monety i przedmioty codziennego użytku związane z przeszłością miasta. Ciekawe są zwłaszcza widoki dawnego kurortu z czasów, gdy do Swinemünde przyjeżdżali kuracjusze z Berlina, a nad Świną stały eleganckie wille i hotele. W sklepiku muzealnym można kupić reprinty przedwojennych pocztówek ze Świnoujścia, wydane w kilku częściach.

Wystawy czasowe

Oprócz ekspozycji stałych muzeum regularnie pokazuje wystawy czasowe, najczęściej związane z miastem, morzem i sztuką. W 2026 roku były to między innymi pokaz rzeźb Kazika Gąsiora, artysty z Międzyzdrojów mieszkającego od ponad czterdziestu lat w Paryżu, wystawa fotografii Skarby Świnoujścia oraz prace z warsztatów malarstwa marynistycznego. Wcześniej muzeum prezentowało też ceramikę z herbem i widokami Świnoujścia. Aktualny program znajdziesz w zakładce z wystawami na stronie muzeum.

Muzeum z dziećmi i na deszczowy dzień

Trasa jest krótka i zróżnicowana, więc dzieci nie zdążą się znudzić. Na początek akwaria z rafą i okazy zwierząt morskich, potem bursztyn z owadami w środku, a na koniec modele statków, przy których zwykle zaczynają się pytania o piratów i bitwy morskie. Kilkulatkom wystarczy godzina, starsze dzieci i dorośli zainteresowani historią spędzą tu nawet dwie. Budynek ma kilka kondygnacji, a według danych w OpenStreetMap nie jest przystosowany do wózków inwalidzkich, więc z małym dzieckiem lepiej wziąć nosidło.

W deszczowy dzień muzeum bywa pełniejsze niż zwykle, bo to jedna z niewielu atrakcji w centrum, którą zwiedza się w całości pod dachem. Jeśli możesz, przyjdź tuż po otwarciu albo w porze obiadowej. Po wizycie, gdy przestanie padać, przejdź się nad Świnę i popatrz na promy, a potem, jeśli pogoda pozwoli, zrób rundę po Parku Zdrojowym.

Godziny otwarcia, bilety i wirtualny spacer

Muzeum jest otwarte przez cały rok, zwykle od wtorku do niedzieli, a w poniedziałki zamknięte. Godziny różnią się w zależności od pory roku i dnia tygodnia, dlatego przed wizytą sprawdź je na stronie muzeum, gdzie znajdziesz też aktualny cennik biletów. Kto chce rzucić okiem przed przyjściem, może skorzystać z wirtualnego spaceru po wnętrzach, do którego link jest na stronie muzeum.

Muzeum uczestniczy też we współpracy transgranicznej. W ramach projektu Interreg Kulturowe Kotwice współpracuje z partnerami z niemieckiego Wolgast, co przekłada się na wspólne wydarzenia i wystawy. Informacje o nich publikuje w aktualnościach na swojej stronie.

Jak dojść i gdzie zaparkować

Muzeum stoi przy Placu Rybaka 1, w Śródmieściu, po lewej stronie Świny. Z promenady w dzielnicy nadmorskiej idzie się tu około dwudziestu minut, najprzyjemniej przez Park Zdrojowy, a potem ulicami centrum. Z Warszowa najszybciej przypłyniesz bezpłatnym promem dla pieszych, którego przystań w centrum jest około kilometra od muzeum. Więcej o przeprawie piszemy w tekście o promach przez Świnę.

Samochodem w centrum Świnoujścia łatwo utknąć w poszukiwaniu miejsca, szczególnie w sezonie. Najlepiej zostawić auto na płatnym parkingu w pobliżu i przejść kawałek pieszo. Jeśli mieszkasz w dzielnicy nadmorskiej, samochód w ogóle nie jest potrzebny: spacer do muzeum zajmuje mniej czasu niż szukanie miejsca parkingowego.

Jak połączyć wizytę z innymi atrakcjami

Wygodny plan na dzień w centrum wygląda tak: rano muzeum, potem spacer nad Świną, przeprawa promem na Warszów i wejście na latarnię morską, a obok niej Fort Gerharda. Kto woli zostać po lewej stronie rzeki, może z muzeum pójść na północ wzdłuż nabrzeża do Fortu Anioła i Fortu Zachodniego, a dalej do falochronu ze Stawą Młyny. Muzeum dobrze przygotowuje do tej trasy, bo w sali historycznej zobaczysz, jak te miejsca wyglądały sto lat temu.

Po drugiej stronie rzeki, na Warszowie przy ulicy Sosnowej, rośnie Dąb Latarników, o którym muzeum również wspomina. To dąb szypułkowy o obwodzie ponad sześciu metrów, którego wiek szacuje się na ponad 500 lat. Według legendy stał przy palenisku, które w dawnych czasach wskazywało żeglarzom drogę do ujścia Świny. Kiedy wycięto okoliczne lasy, to on został jako jedyne schronienie dla latarników. Po przepłynięciu promem łatwo do niego dojść w drodze do latarni morskiej.

Jeśli rybołówstwo naprawdę cię wciągnie, na wybrzeżu działają też inne muzea o podobnej tematyce. Najbardziej znane jest Muzeum Rybołówstwa na Helu, urządzone w dawnym kościele, które należy do Narodowego Muzeum Morskiego. Porównanie obu kolekcji pokazuje, jak różnie żyli rybacy na zachodnim i wschodnim krańcu polskiego wybrzeża.

Gdzie nocować

Muzeum leży w centrum, więc jeśli zależy ci na bliskości sklepów, restauracji i przeprawy promowej, szukaj kwatery właśnie w Śródmieściu. Do plaży jest stąd kilkanaście minut pieszo. Więcej ofert, w tym hotele i apartamenty blisko morza, znajdziesz w zakładce noclegi w Świnoujściu, a pomysły na kolejne dni pobytu w przewodniku po Świnoujściu.

Najczęstsze pytania

Czy Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Świnoujściu to to samo co muzeum w Niechorzu?

Nie. W Niechorzu działa osobne Muzeum Rybołówstwa Morskiego. Muzeum w Świnoujściu mieści się w dawnym ratuszu przy Placu Rybaka i oprócz rybołówstwa pokazuje też akwaria z rafą koralową, bursztyn, modele żaglowców i historię miasta.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie?

Zwykle od godziny do dwóch. Z małymi dziećmi wystarczy godzina, a osoby zainteresowane historią miasta i modelami statków mogą spokojnie spędzić tu więcej czasu.

Czy w muzeum są żywe zwierzęta?

Tak. Wystawa Świat żywej rafy koralowej to kilka akwariów z rybami i koralowcami z różnych stron świata. Pozostałe ekspozycje przyrodnicze pokazują spreparowane okazy zwierząt morskich.

Czy muzeum jest otwarte w poniedziałki?

Według strony muzeum poniedziałek jest dniem zamkniętym, ale w sezonie letnim godziny i dni otwarcia bywały zmieniane. Przed wizytą sprawdź aktualny harmonogram na stronie muzeum.

Czy w muzeum można kupić pamiątki ze Świnoujścia?

Tak. Muzeum sprzedaje między innymi reprinty przedwojennych pocztówek ze Świnoujścia, wydane w kilku częściach. To dobra pamiątka dla osób, które lubią porównywać dawne widoki miasta z tym, co widać dziś.

Aktualizacja: 14 października 2026