Ustronie Morskie, dawny Henkenhagen: kurort na wysokim brzegu między Kołobrzegiem a Gąskami

Od wsi rybackiej do kurortu: krótka historia Henkenhagen

Do końca XIX wieku Ustronie Morskie, wtedy Henkenhagen, było zwykłą wsią rybacką. Wszystko zmieniła kolej: w 1899 roku otwarto linię z Koszalina do Kołobrzegu, a wraz z nią przyjechali letnicy. W pierwszym roku było ich około 360, w 1905 roku już około 1200, a tuż przed pierwszą wojną światową około 3000. Pojawiła się nazwa Ostseebad Henkenhagen, a w latach 20. XX wieku wieś należała do lepiej znanych niemieckich kąpielisk na tym wybrzeżu. W 1939 roku mieszkało tu na stałe 1681 osób.

Po 1945 roku miejscowość nazwano najpierw Ustroniem Nadmorskim, a potem Ustroniem Morskim. Przez lata rozwijała się w cieniu Kołobrzegu: pod koniec lat 60. działało tu pięć ośrodków Funduszu Wczasów Pracowniczych z mniej więcej 775 miejscami. Z przedwojennego kurortu zostało niewiele, a Pałac Nadbrzeżny z czasów niemieckiego kąpieliska rozebrano w latach 2007-2008. Dziś Ustronie liczy około 2400 mieszkańców, jest siedzibą gminy i największą miejscowością między Kołobrzegiem a Mielnem.

Na tle sąsiadów Ustronie wypada jak małe miasteczko. Od Sianożęt różni się tym, że ma własne centrum, dworzec, amfiteatr i całoroczne sanatoria. Od Kołobrzegu, oddalonego o około 12 km, różni się skalą: nie ma tu portu handlowego, wielkich hoteli ani tłumu na deptaku. Na wschód, w stronę Gąsek, zaczyna się z kolei pas lasów i rzadkiej zabudowy, a po drodze do latarni morskiej mija się tylko małą Pleśną.

Promenada nad wysokim brzegiem: spacer od amfiteatru do przystani

Najważniejszym miejscem w Ustroniu jest promenada. Biegnie górą, wzdłuż krawędzi wysokiego brzegu, więc przez większość spaceru masz morze pod sobą i widok na plażę w obie strony. Po drodze jest kilka punktów widokowych, ławki i drewniane schody, którymi schodzi się na piasek. Wieczorem to główne miejsce spacerów, a z punktów widokowych dobrze ogląda się zachody słońca nad morzem.

Dobry plan na pierwszy dzień to przejście promenadą od amfiteatru przy ulicy Spokojnej do przystani rybackiej i krótkiego molo, a potem powrót plażą. Taka pętla ma około 3,3 km i zajmuje mniej więcej godzinę, więc poradzą sobie z nią także dzieci. Amfiteatr jest nowy: zadaszony obiekt otwarto w 2023 roku, a jego budowa kosztowała blisko 10 mln zł, z czego prawie połowa pochodziła z rządowego programu Polski Ład. Latem odbywają się w nim koncerty i imprezy organizowane przez gminny ośrodek kultury.

Przystań rybacka działa od 1994 roku, a nadzoruje ją Urząd Morski w Słupsku. Łodzie wyciąga się tu na plażę po pochylni, tak jak w innych małych przystaniach tego wybrzeża. W sezonie w pobliżu działają wędzarnie i smażalnie, w których dostaniesz bałtyckie ryby. Na wschód od miejscowości do morza uchodzi rzeka Czerwona, a za nią zaczyna się las ciągnący się aż w stronę Gąsek.

Plaża w Ustroniu Morskim: kąpieliska, zejścia i miejsce dla psa

Plaża przed Ustroniem jest piaszczysta i szeroka, a w wakacje gmina wyznacza na niej strzeżone kąpieliska na odcinku około 2 km. Kąpieliska prowadzi Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji, a korzystanie z nich jest bezpłatne. Na plażę prowadzą ponumerowane zejścia, część z nich po schodach z promenady. Przy wysokim brzegu łatwo zapamiętać, którędy wrócić, a jeśli jesteś z wózkiem, zapytaj na miejscu o najbliższe zejście bez stopni.

Kąpieliska w gminie kilka razy dostawały Błękitną Flagę: w latach 2006 i 2007 oraz 2010-2013. Po latach przerwy wyróżnienie wróciło do gminy, tym razem dla kąpieliska Neptun w sąsiednich Sianożętach. Jeśli zależy ci na plaży z tym certyfikatem, sprawdź aktualną listę przed wyjazdem, bo flagę przyznaje się na jeden sezon.

W sezonie kąpielowym psy mogą przebywać na plaży w wyznaczonym miejscu po wschodniej stronie zejścia nr 17. Drugie takie miejsce jest w Sianożętach, po zachodniej stronie zejścia nr 1. Zasady ustaliła rada gminy w czerwcu 2024 roku. Poza sezonem obowiązują ogólne przepisy: smycz i sprzątanie po psie.

Co zobaczyć w Ustroniu Morskim i w najbliższej okolicy

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Neogotycki kościół z drugiej połowy XIX wieku stoi w centrum i pamięta czasy, gdy Henkenhagen było jeszcze wsią rybacką. To jednonawowa świątynia, w której zwraca uwagę rzeźbiona droga krzyżowa. Kościół jest czynny, więc zwiedzaj go poza godzinami nabożeństw.

Bateria Artylerii Stałej nr 31 w lesie na wschód od Ustronia

W lesie na wschód od Ustronia zachowały się stanowiska baterii, którą utworzono w 1954 roku do obrony podejść do portu w Kołobrzegu. Stały tu cztery morskie działa B-13 kalibru 130 mm, a celowanie wspierały radar i dalmierz. W latach 60. baterię podporządkowano Flotylli Obrony Wybrzeża, a w 1974 roku, po zmianie koncepcji obrony i rozwoju broni rakietowej, rozwiązano ją. Teren jest dostępny dla turystów, przy stanowiskach stoją tablice informacyjne, a część obiektów jest remontowana. W lasach wokół Ustronia spotkasz też inne bunkry i stanowiska z czasów PRL, więc trzymaj się ścieżek i nie wchodź do zniszczonych budowli.

Bateria nie była jedynym obiektem wojskowym w okolicy. Na wschód od Czerwonej stacjonował dywizjon rakietowy, rozwiązany w 1995 roku, a jego teren przejęła rok później baza techniczna Marynarki Wojennej. Na wydmach w czasach PRL stały stalowe wieże obserwacyjne z lornetami i radarami morskimi, z których obserwowano morze w ramach ochrony granicy. Podczas wycieczek po nadmorskim lesie respektuj tablice z zakazem wstępu, które spotkasz przy dawnych terenach wojskowych.

Skansen Chleba

Przy ulicy Kołobrzeskiej, przy drodze z Kołobrzegu do Koszalina, działa Skansen Chleba. Budynek stylizowano na dziewiętnastowieczną chatę, a zwiedzanie polega przede wszystkim na działaniu: można upiec własny chleb w piecu opalanym drewnem, spróbować staropolskiego jedzenia i posłuchać o historii młynarstwa i piekarstwa. To jedna z niewielu atrakcji pod dachem w samym Ustroniu, więc w deszczowe dni bywa tu tłoczno i warto zadzwonić wcześniej.

Rusowo: kościół z XIV wieku i park podworski

Około 10 km od Ustronia, w głębi lądu, leży Rusowo z kościołem Matki Boskiej Różańcowej z XIV wieku, jednym z najstarszych na Pomorzu. Nawa i wieża są średniowieczne, z kamienia polnego i cegły, a zakrystię dobudowano w XIX wieku. W ostatnich latach świątynię remontowano z dotacji rządowej. Klucz można dostać u mieszkańców wsi, a informację, do kogo się zgłosić, podaje strona gminy. Obok rozciąga się park podworski z początku XIX wieku o powierzchni prawie 36 ha, ze stawami, sztucznymi wysepkami i pomnikowymi drzewami, wśród nich platanem nazwanym Antoni. Po pałacu zostały fundamenty i fragment otoczony fosą.

Dęby Bolesław i Warcisław

Kilka kilometrów na zachód, w lesie za przystankiem kolejowym Bagicz, stoją dwa słynne dęby. Bolesław, przez lata nazywany najstarszym dębem w Polsce, leży powalony przez burzę z 2016 roku, a obok rośnie jego klon wyhodowany z pędów starego drzewa. Wciąż żywy i okazały jest dąb Warcisław, oceniany na około 640 lat. Z Ustronia prowadzi do nich niebieski szlak pieszy, a dokładny opis dojścia znajdziesz w przewodniku po Sianożętach.

Szlaki z Ustronia Morskiego: rowerem i pieszo

W Ustroniu spotykają się dwa długie szlaki: rowerowy R10, prowadzący wokół Bałtyku, i pieszy E9, oznaczony na czerwono, który biegnie wzdłuż całego polskiego wybrzeża. Na odcinku z Kołobrzegu do Mielna rowerzyści przez ponad trzy czwarte drogi jadą wydzieloną ścieżką, głównie asfaltową albo z kostki. Do tego gmina wyznaczyła własne szlaki w głąb lądu, wśród pól, lasów i małych wsi.

• Ścieżka R10 na zachód: przez Sianożęty, skrajem lotniska w Bagiczu i przez Ekopark Wschodni do Kołobrzegu, około 12 km.
• Ścieżka R10 na wschód: do latarni morskiej w Gąskach i dalej przez Sarbinowo i Chłopy do Mielna.
• Czerwony szlak pieszy E9: do Gąsek 8 km, do Kołobrzegu 11 km, ten drugi odcinek przez teren lotniska w Bagiczu.
• Zielony szlak rowerowy: pętla 23 km przez Kukinkę, Kukinię, Rusowo, Gwizd i Wieniotowo z powrotem do Ustronia.
• Niebieski szlak pieszy: 31 km w stronę Lasu Kołobrzeskiego i dębów Bolesław i Warcisław.

Najwięcej widoków daje odcinek na wschód. Za Czerwoną ścieżka wchodzi w las, a po około 8 km pojawia się czerwona wieża latarni w Gąskach. Z kolei zielona pętla jest dobra na dzień, kiedy nad morzem wieje: w głębi lądu jest zwykle cieplej i spokojniej, a po drodze można zajrzeć do kościoła w Rusowie. Jeśli nie wieziesz własnego roweru, w sezonie w miejscowości działają wypożyczalnie, a przy problemach technicznych pomoże miejscowy serwis rowerowy.

Czerwona, las i ptaki: przyroda wokół Ustronia

Cała okolica leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski, który obejmuje nadmorskie lasy, wydmy i podmokłe łąki między Kołobrzegiem a Koszalinem. Najciekawszym elementem przyrody jest tu rzeka Czerwona, uchodząca do morza na wschód od miejscowości. Od września do listopada wędruje nią na tarło troć wędrowna, a nad brzegami pojawiają się wtedy wędkarze. W gminie działa koło Polskiego Związku Wędkarskiego, gdzie dowiesz się o zasadach połowu, a zezwolenie jest obowiązkowe.

Na zachód od Ustronia, za Sianożętami i lotniskiem w Bagiczu, zaczynają się tereny podmokłe Ekoparku Wschodniego na skraju Kołobrzegu. Z punktu widokowego przy ścieżce rowerowej da się wypatrzyć ptaki wodne, a w trzcinach odzywają się bąki. Na wschodzie, w lasach w stronę Gąsek, przyroda miesza się z historią, bo między drzewami kryją się bunkry i stanowiska z czasów zimnej wojny.

Ustronie Morskie z dziećmi i na deszczowy dzień

Dla rodzin to wygodna baza: plaża jest blisko, kąpieliska strzeżone, a na deszcz jest kilka miejsc pod dachem bez dalekiego dojazdu. Najważniejsze z nich to Centrum Sportowo-Rekreacyjne Helios z krytym basenem, prowadzone przez gminny ośrodek sportu. Kiedy pogoda dopisuje, dzieci mają do wyboru park linowy, wesołe miasteczka, skatepark i ścieżkę rowerową wzdłuż morza.

• Basen w centrum Helios: najprostszy plan na deszcz.
• Skansen Chleba: pieczenie własnego chleba, dobre także dla przedszkolaków.
• Park Linowy Gibon: trasy na różnych wysokościach dla dzieci i dorosłych.
• Golf driving range: strzelnica golfowa do ćwiczenia uderzeń, także dla początkujących.
• Pomerania Fun Park w Pyszce i miasteczko westernowe Dziki Zachód w Zieleniewie, oba koło Kołobrzegu.
• Ogrody Hortulus w Dobrzycy: ogrody tematyczne, wieża widokowa i labirynt z grabu.

Kiedy dzieci są starsze, dobrym celem jest Kołobrzeg z latarnią morską i Muzeum Oręża Polskiego, do którego dojedziesz pociągiem w kilkanaście minut albo rowerem w niecałą godzinę. Przed wyjściem zajrzyj na strony tych miejsc, bo po sezonie część z nich działa krócej.

Kiedy przyjechać do Ustronia Morskiego

Szczyt sezonu trwa od początku lipca do końca sierpnia. Wtedy działają wszystkie kąpieliska, lokale na promenadzie, wypożyczalnie i atrakcje dla dzieci, a w amfiteatrze odbywają się koncerty. Latem po miejscowości jeżdżą też meleksy i taksówki, które przydają się, gdy nocujesz dalej od morza. Najwięcej ludzi jest w sierpniowe weekendy, a wtedy wolne miejsca parkingowe przy zejściach na plażę znikają przed południem.

Przewagą nad mniejszymi wsiami jest to, że Ustronie nie zamiera po sezonie. Działają tu całoroczne sanatoria i pensjonaty, sklepy, basen Helios i dworzec, więc na kilka dni spacerów można przyjechać także jesienią i zimą. We wrześniu i październiku dobrze jeździ się po ścieżce R10, a od września nad Czerwoną zaczyna się sezon na troć. Wiosną, w maju i czerwcu, plaża jest pusta, a noclegi wyraźnie tańsze niż w wakacje.

Jak dojechać do Ustronia Morskiego

Samochodem najszybciej dojedziesz drogą ekspresową S6, zjeżdżając na węźle Ustronie Morskie. Drugą możliwością jest dawna główna droga między Kołobrzegiem a Koszalinem, przy której stoi Skansen Chleba. W sezonie przy promenadzie i amfiteatrze jest ciasno, dlatego auto lepiej zostawić przy kwaterze. Pod amfiteatrem przy ulicy Spokojnej można parkować przy ulicy, ale w lipcu i sierpniu miejsc szybko brakuje.

Ustronie Morskie ma stację kolejową na linii z Koszalina do Kołobrzegu, z której pociągi regionalne jadą do obu miast. Do Kołobrzegu jest stąd około 12 km, do Koszalina około 30 km; w obu miastach przesiądziesz się na pociągi dalekobieżne. Do Ustronia kursują też autobusy FlixBusa. Z dworca do morza idzie się kilkanaście minut. Jeśli lecisz samolotem, wybierz port Szczecin-Goleniów albo Gdańsk; lotnisko Kołobrzeg-Bagicz przyjmuje tylko awionetki i małe samoloty.

Gdzie spać w Ustroniu Morskim

Centrum, czyli okolice promenady, amfiteatru i kościoła, to wybór dla tych, którzy chcą mieć wszystko pieszo: plażę, lokale, sklepy i wieczorne koncerty. Tu najłatwiej o apartamenty w Ustroniu Morskim w nowszych budynkach, często z widokiem na morze z wyższych pięter. Na południe od centrum, bliżej dworca i drogi do Koszalina, częściej trafisz na pokoje w Ustroniu Morskim w domach prywatnych, a do plaży jest stamtąd kilkanaście minut spacerem.

Wschodnia część, w stronę Czerwonej, jest spokojniejsza i bliżej z niej do lasu, baterii BAS 31 i ścieżki do Gąsek. Na rodzinny urlop z ogrodem dobrze sprawdzają się domki w Ustroniu Morskim, często w ośrodkach z placem zabaw. Przeglądając noclegi w Ustroniu Morskim, zwróć uwagę na odległość od morza podaną przy każdej ofercie, bo między centrum a okolicami dworca różnica jest odczuwalna. Jeśli wolisz mniejszą miejscowość, sprawdź noclegi w Sianożętach tuż obok albo noclegi w Gąskach przy latarni.

Najczęstsze pytania

Czy w Ustroniu Morskim jest klif?

Tak, promenada biegnie górą, wzdłuż krawędzi wysokiego brzegu, a na plażę schodzi się schodami. Z punktów widokowych na promenadzie widać plażę w stronę Kołobrzegu i Gąsek. Przy krawędzi trzymaj się wyznaczonych ścieżek, bo brzeg bywa podmywany przez sztormy.

Czy w Ustroniu Morskim jest plaża dla psów?

W sezonie kąpielowym wyznaczone miejsce jest po wschodniej stronie zejścia nr 17, a drugie w Sianożętach, po zachodniej stronie zejścia nr 1. Obowiązuje smycz i sprzątanie, a ewentualne zmiany zasad gmina ogłasza na tablicach przy zejściach.

Co robić w Ustroniu Morskim, gdy pada deszcz?

Najprościej pójść na basen w centrum Helios albo do Skansenu Chleba, gdzie upieczesz własny bochenek. Na dłuższy deszcz najlepszy jest wypad pociągiem do Kołobrzegu: wejście na latarnię przy porcie i Muzeum Oręża Polskiego zajmą pół dnia.

Jak daleko jest z Ustronia Morskiego do Kołobrzegu?

Około 12 km. Najprzyjemniej jechać rowerem ścieżką R10 przez Sianożęty, Bagicz i Ekopark Wschodni. Można też wsiąść w pociąg regionalny na stacji Ustronie Morskie albo pojechać samochodem starą drogą z Koszalina do Kołobrzegu.

Czy z Ustronia Morskiego można dojść do latarni w Gąskach?

Tak. Czerwony szlak pieszy E9 prowadzi do Gąsek i ma około 8 km, a ścieżka rowerowa R10 biegnie w tym samym kierunku przez las za Czerwoną. Piechotą to dwie, trzy godziny w jedną stronę, rowerem około pół godziny.

Czy Ustronie Morskie nadaje się na pobyt poza sezonem?

Tak, lepiej niż mniejsze wsie w okolicy. Działają tu całoroczne sanatoria i pensjonaty, sklepy, kryty basen i stacja kolejowa. Jesienią i wiosną dobrze sprawdza się jako baza do spacerów brzegiem i wycieczek rowerowych.

Aktualizacja: 9 października 2026