Skwer Kościuszki w Gdyni: od Świętojańskiej do Mola Południowego

Gdzie zaczyna się i kończy Skwer Kościuszki

Dla większości przyjezdnych Skwer Kościuszki to cała przestrzeń od skrzyżowania ze Świętojańską aż po koniec pirsu z Akwarium Gdyńskim. Formalnie jest inaczej. Sam skwer to reprezentacyjny pas zieleni i chodników między skrzyżowaniem z ulicami Świętojańską i 10 Lutego a nasadą Mola Południowego. Dalej zaczyna się aleja Jana Pawła II, która biegnie przez sztuczny półwysep w głąb zatoki.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: Dar Pomorza i ORP Błyskawica nie cumują przy samym skwerze, tylko przy Nabrzeżu Pomorskim na Molo Południowym, a fontanna stoi już przy alei Jana Pawła II. Na co dzień nikt tego jednak nie pilnuje i gdynianie mówią "spotkajmy się na Skwerze", mając na myśli cały ciąg od Świętojańskiej do morza.

Skrzyżowanie skweru ze Świętojańską i 10 Lutego uchodzi za punkt centralny Gdyni. Stąd prowadzą główne ulice handlowe, kilka minut spacerem jest dworzec Gdynia Główna, a w drugą stronę zaczyna się Bulwar Nadmorski. Jeśli masz tylko jeden dzień w mieście, to właśnie tu najłatwiej zobaczyć najwięcej.

Od Domu Zdrojowego do placu w modernistycznym mieście

Zanim Gdynia stała się miastem portowym, była wsią letniskową. W 1904 roku Towarzystwo Kąpielowe "Weichsel" postawiło w miejscu dzisiejszego skweru drewniano-murowany Dom Zdrojowy z obszerną werandą, a obok 50-metrowe drewniane molo i łazienki kąpielowe dla pań i panów. Po I wojnie światowej dom wydzierżawiono, potem przejęło go miasto, a w 1934 roku z powodu złego stanu technicznego został rozebrany.

Kiedy budowano port i miasto, skwer zaprojektowano w latach 30. jako część eleganckiej dzielnicy w centrum. Z placu prowadzono widok prosto na morze, a na Molo Południowym, usypanym w tych samych latach na wodach zatoki, powstały nabrzeża dla statków pasażerskich i budynki instytucji morskich. Wokół skweru wyrosły kamienice i gmachy w stylu modernizmu, z zaokrąglonymi narożnikami, pasami okien i elewacjami przypominającymi transatlantyki.

W czasie okupacji Niemcy przemianowali skwer na Adolf Hitler Platz. Po wojnie przywrócono mu nazwę i znaczenie głównego placu miasta. To tutaj odbywają się najważniejsze uroczystości miejskie i państwowe, koncerty i święta, a podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych skwer wypełniają widzowie i stoiska festiwalowe.

Miasto zbudowane w kilkanaście lat

Skwer najlepiej rozumieć na tle tempa, w jakim powstała Gdynia. W 1922 roku Sejm przyjął ustawę o budowie portu, a na miejscu rybackiej wsi i letniska zaczęły wyrastać nabrzeża, magazyny i kamienice. Prawa miejskie Gdynia otrzymała 10 lutego 1926 roku, a w latach 30. była już jednym z największych portów nad Bałtykiem i miastem liczącym ponad sto tysięcy mieszkańców.

Skwer Kościuszki był pomyślany jako reprezentacyjne wejście do tego nowego miasta od strony morza. Kto przypływał statkiem pasażerskim, widział najpierw Molo Południowe, potem skwer i ciągnące się za nim ulice śródmieścia. Dlatego plac jest tak szeroki i otwarty na zatokę, a budynki wokół niego miały pokazywać nowoczesność odrodzonej Polski. To samo przesłanie widać dziś w wystawie Muzeum Miasta Gdyni, które opowiada historię miasta przez losy jego mieszkańców.

Modernistyczne kamienice wokół skweru

Skwer jest częścią obszaru, który 27 lipca 2026 roku Komitet Światowego Dziedzictwa wpisał na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako Modernistyczne Centrum Gdyni. Wcześniej, od 2015 roku, śródmieście było Pomnikiem Historii. Chroniony obszar obejmuje około 88 hektarów i blisko 450 budynków, a skwer jest jedną z jego najbardziej reprezentacyjnych części.

Przy skwerze warto zatrzymać się przy kilku budynkach. Kamienica Pręczkowskich pod numerami 10-12 pochodzi z 1937 roku, kamienica Zygmunta Peszkowskiego pod numerem 14 z 1928 roku, a kamienica Adama Jurkowskiego pod numerem 16 z 1938 roku. Porównanie ich elewacji pokazuje, jak w ciągu dziesięciu lat zmieniał się gdyński modernizm: od form jeszcze dość klasycznych do opływowych, "okrętowych" narożników z balkonami.

Przy skwerze stoi też gmach Dowództwa Marynarki Wojennej, oficjalnie przy ulicy Waszyngtona 44. Najlepiej oglądać kamienice z przeciwległej strony skweru, skąd widać całe elewacje. Zwróć uwagę na detale: pionowe przeszklenia klatek schodowych, metalowe balustrady balkonów, zaokrąglone narożniki i pasy okien, które są typowymi znakami gdyńskiego modernizmu lat 30. Jeśli architektura cię wciągnie, skorzystaj z Gdyńskiego Szlaku Modernizmu, który składa się z kilku tras do przejścia samodzielnie albo z przewodnikiem.

Pomniki i miejsca pamięci

Na skwerze i przy nim stoi kilka pomników, które opowiadają morską historię miasta. Ich dzieje dobrze pokazują, jak zmieniała się Polska po 1945 roku.

Pomnik Polski Morskiej

Najwyższym elementem skweru jest Pomnik Polski Morskiej projektu profesora Andrzeja Gettera, odsłonięty 24 czerwca 2018 roku z okazji stulecia Marynarki Wojennej. Jego główna część to bryła ze stali nierdzewnej o wysokości około 9-12 metrów, której środek zwieńczony godłem Polski nawiązuje do sztandaru albo gali banderowej. Pomnik odsłonięto, zanim wszystkie jego elementy zostały ukończone.

Wcześniej w tym miejscu znajdowała się płyta "Marynarz Polski" z urnami z ziemią z pól bitew, odsłonięta 26 czerwca 1991 roku. Ona z kolei zastąpiła obelisk ku czci Armii Radzieckiej, nazywany potocznie "Nataszą", który zdemontowano w 1990 roku i przeniesiono na cmentarz żołnierzy radzieckich w Redłowie. Wymiana płyty na nowy pomnik w 2018 roku wywołała dyskusję wśród mieszkańców, między innymi dlatego, że usunięto przechowywane przy płycie urny, a nowa forma miała lepiej pasować do osiowego układu skweru.

Inne miejsca pamięci

Na skwerze stoi także pomnik żołnierzy Armii Krajowej, pod którym w rocznice wybuchu Powstania Warszawskiego składa się kwiaty. Przy skwerze jest również tablica upamiętniająca wizytę papieża Jana Pawła II. Dalej, na Molo Południowym, przy samej wodzie, stoi pomnik Josepha Conrada, odsłonięty w 1976 roku, dzieło Danuty i Zdzisława Kosedów oraz Wawrzyńca Sampa. Pisarz nie miał z Gdynią żadnych związków, ale jego morska twórczość pasuje do tego miejsca. Nieopodal, przy przystani jachtowej, znajdziesz pomniki generała Mariusza Zaruskiego i Leonida Teligi, pierwszego Polaka, który w latach 1967-1969 samotnie opłynął świat na jachcie "Opty".

Fontanna i Molo Południowe

Przy granicy skweru i Mola Południowego stoi fontanna złożona z kilku betonowych czasz. Fontanna istniała w tym miejscu w innej formie już przed wojną, została zniszczona w 1945 roku, a obecny kształt pochodzi z połowy lat 70. Uchodzi za najstarszą działającą fontannę w Gdyni. Latem dzieci moczą tu ręce, a na krawędziach zawsze ktoś odpoczywa.

Molo Południowe, przez które biegnie aleja Jana Pawła II, ma ponad 600 metrów długości i zbudowano je w latach 30. na wodach zatoki. Po lewej stronie, przy Nabrzeżu Pomorskim, cumują statki muzea: żaglowiec Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, który w 2026 roku przechodzi remont i według zapowiedzi ma być zamknięty do 31 marca 2027 roku. Z nabrzeży w sezonie odpływają też statki wycieczkowe, między innymi na Hel.

Wzdłuż alei urządzono Aleję Statków Pasażerskich, którą miasto opisuje jako jedyną taką w Polsce: upamiętnia ona statki, które przez dziesięciolecia łączyły Gdynię ze światem. To dobra okazja, żeby opowiedzieć dzieciom o transatlantykach, które wypływały stąd do Ameryki.

Na końcu mola stoi Akwarium Gdyńskie, a obok budynki Uniwersytetu Morskiego. Sam spacer od skrzyżowania ze Świętojańską do końca mola i z powrotem zajmuje bez zatrzymywania się około godziny, ale z przerwami na statki i akwarium łatwo spędzić tu pół dnia.

Wydarzenia i zmiany na skwerze

Skwer to główna scena miejskich uroczystości. W czerwcu odbywają się tu obchody związane ze świętem Marynarki Wojennej, a we wrześniu na skwerze i w jego okolicy widać Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, który od lat 80. odbywa się w Gdyni. Latem organizowane są koncerty i imprezy plenerowe, a zimą pojawiają się świąteczne dekoracje i iluminacje. Program wydarzeń zmienia się co roku, więc sprawdzaj go w kalendarzu miasta.

Otoczenie skweru wciąż się zmienia. Przy ulicy Waszyngtona 21 od 2000 roku działało Centrum Gemini, kompleks kinowo-gastronomiczny, które w 2018 roku zamknięto i rozebrano, a teren przeznaczono pod nową zabudowę. W południowej części, przy Parku Rady Europy, planowano kolejny hotel. Jeśli dawno nie byłeś w Gdyni, możesz zastać w tej okolicy plac budowy albo nowe budynki.

Jak zaplanować spacer

Najprostsza trasa zaczyna się na dworcu Gdynia Główna. Ulicą 10 Lutego dojdziesz do skrzyżowania ze Świętojańską w kilkanaście minut, mijając po drodze modernistyczny budynek Poczty Głównej. Stąd idź skwerem w stronę morza, oglądając kamienice po obu stronach, potem przy fontannie wejdź na Molo Południowe. Obejrzyj statki z zewnątrz albo wejdź na pokład, zajrzyj do akwarium, a wracając, skręć w prawo na Bulwar Nadmorski.

Bulwar Nadmorski prowadzi wzdłuż plaży w stronę Redłowa przez ponad półtora kilometra. Nad nim wznosi się Kamienna Góra, na którą możesz wjechać kolejką linowo-terenową z placu Grunwaldzkiego, kilka minut od skweru. Z punktu widokowego przy krzyżu widać cały skwer, port i Zatokę Gdańską.

W drugą stronę od skweru, za Nabrzeżem Pomorskim, leży marina z jachtami, a dalej port. Do Muzeum Emigracji w budynku Dworca Morskiego dojdziesz stąd w około 20 minut. Bliżej, przy Bulwarze, stoi gmach Muzeum Miasta Gdyni i Muzeum Marynarki Wojennej.

Skwer z dziećmi

Skwer to dobre miejsce na spacer z dziećmi, bo jest szeroki i płaski, a środkiem biegnie deptak oddzielony od jezdni. Wózek przejedziesz bez przeszkód od Świętojańskiej do końca mola, pamiętając tylko o przejściach przez ulice. Po drodze są ławki, trawniki i fontanna, a na końcu Akwarium Gdyńskie, jedna z najchętniej odwiedzanych atrakcji w mieście dla rodzin.

Dzieci zwykle najbardziej interesują statki. Dar Pomorza z wysokimi masztami robi wrażenie nawet z nabrzeża, a w środku można obejrzeć kabiny i pomieszczenia załogi. Na deszczowy dzień w pobliżu masz kilka miejsc pod dachem, a jeśli macie więcej czasu, pojedźcie do Centrum Nauki Experyment w Redłowie, gdzie dzieci same przeprowadzają doświadczenia.

Co jeszcze zobaczyć kilka minut od skweru

Skwer jest dobrym punktem wyjścia do poznawania całego śródmieścia. Ulica Świętojańska, przecinająca skwer u jego nasady, to główna ulica handlowa Gdyni z modernistycznymi kamienicami, kawiarniami i sklepami. Przy niej stoi modernistyczny kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski. Kilka minut dalej, przy placu Grunwaldzkim, jest Teatr Muzyczny i dolna stacja kolejki na Kamienną Górę.

Jeśli chcesz zobaczyć codzienne życie miasta, przejdź do Hal Targowych, gdzie mieszkańcy kupują ryby, warzywa i przyprawy. W drugą stronę, wzdłuż nabrzeży portu, dojdziesz do Dworca Morskiego. Cała ta okolica należy do obszaru wpisanego na listę UNESCO, więc nawet zwykłe przejście między atrakcjami jest spacerem po zabytkowym mieście.

Kiedy przyjść na Skwer Kościuszki

Latem skwer tętni życiem od rana do późnego wieczora: działają kawiarnie, statki wycieczkowe odpływają co chwilę, a w weekendy odbywają się koncerty i imprezy plenerowe. Jeśli chcesz zrobić zdjęcia bez tłumu, przyjdź wcześnie rano. Najładniejsze światło na kamienicach i masztach Daru Pomorza jest późnym popołudniem, a po zmroku skwer jest oświetlony i spacer po molo ma inny charakter.

Poza sezonem jest tu spokojniej, ale skwer nie pustoszeje, bo to codzienna trasa spacerów mieszkańców. Zimą wiatr od morza bywa przenikliwy, więc na koniec mola weź cieplejszą kurtkę, niż wydaje się potrzebna w centrum. Terminy dużych wydarzeń, takich jak festiwal filmowy czy obchody świąt państwowych, sprawdzisz w kalendarzu miasta.

Jak dojechać i gdzie zaparkować

Do Gdyni dojedziesz pociągiem dalekobieżnym albo kolejką SKM z Gdańska i Sopotu. Z dworca Gdynia Główna na skwer idzie się kilkanaście minut. Przystanki autobusów i trolejbusów są w pobliżu, przy ulicach śródmieścia, a trasy linii sprawdzisz na stronie ZKM w Gdyni. Z lotniska w Gdańsku dojedziesz pociągiem Pomorskiej Kolei Metropolitalnej.

Samochodem najlepiej nie wjeżdżać do samego centrum w szczycie sezonu. W okolicy skweru działa strefa płatnego parkowania, a w weekendy wolne miejsca szybko znikają. Wygodniej zostawić auto dalej od morza albo przy hotelu i dojść pieszo lub dojechać komunikacją. Aktualne zasady parkowania i ceny podaje miasto Gdynia.

Gdzie nocować blisko skweru

Śródmieście Gdyni to najlepszy wybór, jeśli chcesz mieć wszystko pod ręką: plażę, Bulwar, Skwer Kościuszki, dworzec i restauracje. Znajdziesz tu przede wszystkim hotele i apartamenty w Gdyni w kamienicach i nowych budynkach. Wszystkie aktualne oferty z mapą zobaczysz na stronie noclegi w Gdyni.

Spokojniej jest na Kamiennej Górze, kilka minut od skweru, oraz w Orłowie i Redłowie, skąd do centrum dojedziesz SKM. Więcej o dzielnicach, plażach i atrakcjach przeczytasz w przewodniku Gdynia: co zobaczyć i gdzie spacerować. Jeśli wolisz kurortowy klimat, do Sopotu jest stąd kilka przystanków kolejki.

Najczęstsze pytania

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć na Skwerze Kościuszki?

Modernistyczne kamienice z lat 1928-1938, Pomnik Polski Morskiej, pomnik żołnierzy Armii Krajowej i fontannę przy wejściu na Molo Południowe. Dalej, na molo, cumują Dar Pomorza i ORP Błyskawica, stoi pomnik Josepha Conrada i Akwarium Gdyńskie.

Czy Dar Pomorza stoi na Skwerze Kościuszki?

Formalnie nie: cumuje przy Nabrzeżu Pomorskim na Molo Południowym, które jest przedłużeniem skweru. W praktyce to kilka minut spaceru od fontanny i wszyscy traktują to jako jedno miejsce.

Jak dojść z dworca Gdynia Główna na Skwer Kościuszki?

Ulicą 10 Lutego, prosto w stronę morza, do skrzyżowania ze Świętojańską. Spacer zajmuje kilkanaście minut. Stamtąd skwer prowadzi już prosto na Molo Południowe.

Czy Skwer Kościuszki jest na liście UNESCO?

Tak, jako część Modernistycznego Centrum Gdyni, które 27 lipca 2026 roku wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Obszar obejmuje około 88 hektarów i blisko 450 budynków śródmieścia.

Ile czasu potrzeba na Skwer Kościuszki i Molo Południowe?

Sam spacer od Świętojańskiej do końca mola i z powrotem zajmuje około godziny. Jeśli chcesz wejść na Dar Pomorza i do Akwarium Gdyńskiego, zarezerwuj pół dnia, a z Bulwarem Nadmorskim i Kamienną Górą cały dzień.

Skąd nazwa Skwer Kościuszki?

Plac nosi imię Tadeusza Kościuszki, bohatera narodowego i naczelnika insurekcji z 1794 roku. W czasie okupacji Niemcy zmienili nazwę na Adolf Hitler Platz, a po wojnie plac odzyskał imię Kościuszki.

Aktualizacja: 14 października 2026