Park Książąt Pomorskich i amfiteatr: zielone serce Koszalina nad Dzierżęcinką

Zielony pas w środku miasta

Park Książąt Pomorskich leży w dolinie Dzierżęcinki, która wyznacza oś hydrologiczną Koszalina. Jest częścią zwartego ciągu zieleni biegnącego przez miasto od ulic Rzecznej i Targowej aż do ulicy Kutrzeby. Dzieli się na dwie części. Część A, dawniej Park imienia Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, ma 6,7 hektara, a różnica wysokości sięga w niej 12 metrów. Część B, dawniej Park imienia Hanki Sawickiej, ma 3,65 hektara i jest najdalej wysuniętym na południe fragmentem tego pasa.

Na wschód od Dzierżęcinki, między ulicami Piastowską, Jedności i Kościuszki, rozciąga się drugi pod względem wielkości park miasta, Park przy Amfiteatrze, o powierzchni 8,2 hektara. To w nim, a nie w samym Parku Książąt Pomorskich, stoi amfiteatr imienia Ignacego Jana Paderewskiego. Oba parki dzieli tylko kilkaset metrów, więc w praktyce spaceruje się po nich jak po jednym terenie.

Według miasta tereny zielone zajmują prawie 40 procent powierzchni Koszalina, a wśród dziewięciu miejskich parków to właśnie Park Książąt Pomorskich jest najważniejszy. Od Rynku Staromiejskiego i katedry dojdziesz tu w kilka minut, a przy samym parku stoją Muzeum w Koszalinie i Domek Kata. Więcej o całym mieście przeczytasz w przewodniku Koszalin: co zobaczyć.

Od Starej Promenady do Wyspy Łabędziej

Najstarsza część parku, nazywana Starą Promenadą, powstała w 1817 roku u podnóża murów obronnych, wzdłuż których wcześniej ciągnęły się nieużytki i fosy. W latach 1837-1838, z inicjatywy prezydenta rejencji koszalińskiej Augusta Ludwiga Leopolda Fritschego, wytyczono nowe alejki, założono staw, zbudowano fontannę i uregulowano rzekę.

Ostateczny kształt otrzymał w latach 1933-1934, kiedy odnowiono dawny staw zamkowy i usypano na nim wysepkę dla łabędzi. Nazwa Wyspa Łabędzia przetrwała do dziś, a staw nadal należy do najczęściej fotografowanych miejsc w Koszalinie. Park jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem 1173, z datą 13 czerwca 1983 roku.

Staw Zamkowy, fontanny i Dzierżęcinka

Sercem części A jest Staw Zamkowy o powierzchni około 1,5 hektara, przez który przepływa Dzierżęcinka. Nazwa nawiązuje do zamku, który na przełomie XVI i XVII wieku zbudowali w Koszalinie książęta biskupi z rodu Gryfitów. Z zamku zachowała się dawna kaplica, w której działa dziś cerkiew prawosławna. Na stawie pływa fontanna, a druga, większa, stoi na placu przy alejkach. Według miejskiej informacji turystycznej park ma dwie fontanny, a ich sezon zaczyna się zwykle wiosną. Rzeka płynie przez park w obmurowanym korycie, a przechodzi się nad nią kilkoma mostkami.

Wieczorem fontanny są podświetlane: strumienie wody oświetlają lampy LED, a fontannę pływającą podwodny zestaw oświetleniowy, zamontowane w czasie rewitalizacji. Na stawie zwykle pływają łabędzie i kaczki, a w okolicy Wyspy Łabędziej najłatwiej je obserwować z ławek na brzegu. Nie dokarmiaj ptaków chlebem, bo szkodzi im i wodzie w stawie.

Magnolia, miłorząb i Drzewo Czarownic

W części A rosną najstarsze i najcenniejsze drzewa Koszalina, a szesnaście z nich to pomniki przyrody. Naliczono tu 124 gatunki i odmiany drzew i krzewów, w tym wiele obcego pochodzenia. Rośnie tu jedyna w Koszalinie magnolia drzewiasta, tuż obok korkowiec amurski o miękkiej, korkowej korze, a także cypryśnik błotny i miłorząb dwuklapowy, jeden z dwóch okazów w mieście. Warto przejść się aleją platanów klonolistnych, która latem daje gęsty cień.

Przez lata największym zainteresowaniem cieszył się klon jawor nazywany Drzewem Czarownic, z silnie rozbudowaną, tarasowatą nasadą pnia. Był najstarszym drzewem Koszalina i pozostałością ogrodu zamkowego sprzed ponad 300 lat. Muzeum w Koszalinie przypomina, że nazwę zawdzięczał sąsiedztwu Domku Kata. W lutym 2011 roku drzewo powaliła wichura. W części B rośnie 91 gatunków i odmian drzew i krzewów, wśród nich dąb szypułkowy w odmianie stożkowej, wierzba babilońska i orzech czarny.

Przy pomnikach przyrody ustawiono tablice informacyjne, więc spacer łatwo zamienić w małą lekcję botaniki. Jesienią, gdy liście miłorzębu robią się złote, a platany zrzucają korę płatami, park wygląda zupełnie inaczej niż latem, a ludzi jest mniej.

Rewitalizacja z lat 2011-2012

Obecny wygląd części A to efekt rewitalizacji przeprowadzonej od kwietnia 2011 do końca 2012 roku za około 5,3 mln złotych, w dużej części z funduszy unijnych. W miejscu dawnej fontanny zbudowano nową, z dwóch okrągłych niecek, oraz fontannę pływającą na stawie, obie z podświetleniem. Wymieniono oświetlenie i nawierzchnie, posadzono nowe skupiska krzewów i drzew wokół stawu, wzdłuż rzeki i alejek, a w parku stanęło 62 nowe elementy małej architektury: ławki, zegar, altany, trejaże i fontanna.

Nowy charakter otrzymały place przy fontannie, wokół pomnika Cypriana Kamila Norwida, przy wejściu od ulicy Młyńskiej oraz we wnętrzu parku, gdzie dawniej stały stoliki do gry w szachy. Rewitalizacja objęła łącznie około 5,7 hektara terenów cennych przyrodniczo. Dzięki temu park jest dziś zadbany i dobrze oświetlony, co docenisz przy wieczornym spacerze po koncercie w amfiteatrze.

Dzierżęcinka, rzeka, przy której wyrosło miasto

Mała Dzierżęcinka ma dla Koszalina znaczenie większe, niż sugeruje jej szerokość. Miejskie opracowania historyczne mówią o grodzie nad Dzierżęcinką, który w 1107 roku zdobył Bolesław Krzywousty, a akt lokacyjny z 1266 roku dawał miastu prawo do budowy młyna wodnego na rzece. Młyn stał w tym samym miejscu przez stulecia, a obecne zabudowania przy ulicy Młyńskiej powstały w latach 1838-1842. W 1878 roku zamontowano w nich turbinę wodną sprowadzoną ze Stanów Zjednoczonych.

Dziś w dawnym młynie i dobudowanej do niego kamienicy młynarza mieści się Muzeum w Koszalinie, a jego teren przylega bezpośrednio do parku. Idąc alejką wzdłuż rzeki, przechodzisz więc obok miejsca, od którego zaczęła się gospodarcza historia miasta. Woda z Dzierżęcinki przepływa przez Staw Zamkowy i dalej przez cały zielony pas w dolinie, aż do jeziora Jamno na północy Koszalina.

Mury obronne i Domek Kata nad parkiem

Park powstał u stóp średniowiecznych murów i ich fragmenty są tu wciąż dobrze widoczne. W zachodniej części parku B zachował się odcinek murów między ulicami Słowackiego i 1 Maja, a przy ulicy Grodzkiej 3, tuż przy parku, stoi Domek Kata. To gotycka kamieniczka z XV wieku o trapezowym planie, wymuszonym łukiem murów, do których przylega. Mieszkał w niej kat zatrudniany przez miasto prawdopodobnie od 1464 roku, a od 1964 roku działa tu Teatr Propozycji Dialog.

Mury Koszalina miały kiedyś około 1600 metrów obwodu, 46 czatowni i trzy bramy. Po pożarze z 1718 roku je obniżono, ale w okolicy parku i muzeum wciąż czuć dawną granicę miasta: po jednej stronie ciasne uliczki Starego Miasta, po drugiej zieleń w dolinie rzeki. Przez park prowadzi Staromiejska Trasa Turystyczna, która łączy 28 zabytków centrum.

Park przy Amfiteatrze: dawne winnice i stare dęby

Park przy Amfiteatrze zajmuje morenowe wzniesienie na wschód od Dzierżęcinki. W średniowieczu były tu winnice należące do koszalińskich cysterek, później nieużytki między parkiem miejskim a starym cmentarzem. Teren uporządkowano po 1840 roku, a około 1887 roku wytyczono alejki i dokonano nasadzeń. W latach 20. XX wieku w okolicy obecnego ronda przy ulicy Kościuszki działała strzelnica sportowa, zlikwidowana na początku lat 70., gdy zrobiono miejsce pod amfiteatr.

We wschodniej części parku rosną dęby, graby, buki, klony, jesiony i lipy, liczące od 60 do 120 lat, a kilka z nich to pomniki przyrody, w tym dęby szypułkowe o obwodach od 300 do 411 centymetrów. Spotkasz tu też rzadkie gatunki, jak kryptomeria japońska i cyprysik Lawsona. Między drzewami stoją rzeźby Melchiora Zapolnika i Zbigniewa Szulca, głaz z plakietą upamiętniającą generała Kazimierza Pułaskiego, a na placu przed amfiteatrem pomnik Muzykantów dłuta Ryszarda Moroza z 1982 roku. W 2014 roku przeniesiono tu z rynku pomnik Byliśmy-Jesteśmy-Będziemy.

Amfiteatr imienia Paderewskiego: dach jak tęcza

Amfiteatr zbudowano w 1973 roku z myślą o Festiwalu Chórów Polonijnych, organizowanym w Koszalinie od 1970 roku. Projektanci, Marian Czerner i Andrzej Katzer, wykorzystali naturalny stok wzniesienia i zaprojektowali budynek ze sceną oraz widownię na ponad 4 tysiące miejsc. Inwestycję wykonało Koszalińskie Przedsiębiorstwo Budowlane. Przez pewien czas był to największy amfiteatr w Polsce. Na ścianie budynku sceny wmurowano tablicę upamiętniającą patrona, Ignacego Jana Paderewskiego.

Przed Centralnymi Dożynkami w 1975 roku amfiteatr otrzymał zadaszenie, które stało się symbolem miasta. Zaprojektował je profesor Jan Filipkowski z Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie. Lekki łuk wsparty na rozciągniętych linach miał przypominać tęczę i sprawia wrażenie, jakby dach unosił się w powietrzu. W latach 2019-2021 amfiteatr przeszedł przebudowę i kapitalny remont. Widownia ma dziś 4006 miejsc, a mniejszą część, do tysiąca osób, można wydzielić na kameralne imprezy.

Wewnątrz powstała sala widowiskowo-multimedialna, która pełni też rolę foyer z częścią wystawową, a na piętrze garderoby dla wykonawców i wygłuszona sala prób. Obiekt jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami, ma windę i wydzielone miejsca na widowni. Amfiteatrem zarządza Centrum Kultury 105, które publikuje repertuar i informacje o biletach.

Festiwale i koncerty w amfiteatrze

Koszalin nazywa siebie miastem festiwali i wiele z nich odbywa się właśnie w amfiteatrze. Co trzy lata wraca tu Festiwal Chórów Polonijnych, a co roku Festiwal Kabaretu, organizowany od 1995 roku, rockowy festiwal Generacja i festiwal muzyki disco, od 2010 roku pod nazwą Disco Band'o. Latem w amfiteatrze grają też zespoły, odbywa się kino plenerowe i imprezy miejskie.

Terminy festiwali zmieniają się z roku na rok, dlatego przed przyjazdem sprawdź kalendarz wydarzeń na stronie Centrum Kultury 105 albo miasta. Po wieczornym koncercie najprzyjemniej wrócić do centrum przez oświetlony Park Książąt Pomorskich, obok stawu i fontann.

Trasa na pół dnia: park, muzeum, Domek Kata i katedra

Park najlepiej poznać w ramach krótkiej pętli po centrum. Zacznij przy katedrze na Rynku Staromiejskim, gotyckiej bazylice z lat 1300-1333 z ołtarzem z około 1512 roku. Stamtąd przejdź kilka minut do Parku Książąt Pomorskich, obejdź Staw Zamkowy i zatrzymaj się przy Wyspie Łabędziej oraz alei platanów. Z części A łatwo dojść do Domku Kata przy ulicy Grodzkiej i odcinków murów obronnych.

Kolejny przystanek to Muzeum w Koszalinie przy ulicy Młyńskiej, z wystawą sztuki dawnej w kamienicy młynarza, archeologią i chałupą rybacką przeniesioną z Dąbek. Na koniec przejdź przez Dzierżęcinkę do Parku przy Amfiteatrze, obejrzyj łukowy dach amfiteatru i rzeźby między drzewami. Cała pętla ma około dwóch kilometrów. Bez wchodzenia do muzeum zajmie około półtorej godziny, a z muzeum pół dnia.

Park z dziećmi

Park dobrze sprawdza się na spacer z wózkiem: alejki są utwardzone, a mostki nad rzeką i staw z łabędziami przyciągają uwagę małych dzieci. Starsze można zabrać na poszukiwanie pomników przyrody według tablic albo na zabawę w rozpoznawanie liści platanu, miłorzębu i magnolii. Ławek jest dużo, a do lodziarni i kawiarni w centrum jest kilka minut.

Jeśli dzieci szybko się nudzą, park łatwo połączyć z Muzeum w Koszalinie, gdzie czeka chałupa rybacka, kuźnia i zabytki na dziedzińcu, albo z wyprawą na Górę Chełmską z wieżą widokową, parkiem linowym i aquaparkiem u jej stóp.

Zielony Koszalin: inne parki, rezerwaty i Góra Chełmska

Park Książąt Pomorskich jest najważniejszym, ale nie jedynym zielonym miejscem w mieście. Koszalin ma dziewięć parków i dwa rezerwaty przyrody: glebowy Bielica oraz Jezioro Lubiatowskie imienia profesora Wojciecha Górskiego. Jezioro Lubiatowskie, około 7,5 km na południowy wschód od centrum, ma 370 hektarów i składa się z trzech części. Gniazduje tam 35 gatunków ptaków, między innymi łabędzie nieme, perkozy i czajki, a wzdłuż brzegów prowadzą ścieżki spacerowe i rowerowe.

Na wschodnim skraju miasta wznosi się zalesiona Góra Chełmska, której najwyższy szczyt, Krzyżanka, ma 136,2 m n.p.m. Miasto opisuje ją jako najwyższy punkt widokowy na całym wybrzeżu. Lasy wokół należą do obszaru chronionego krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski, a w mieście jest też zespół przyrodniczo-krajobrazowy Wąwozy Grabowe. Jeśli po spacerze w parku masz ochotę na dłuższą wycieczkę, to najbliższe kierunki.

Kiedy przyjść

Park jest otwarty przez cały rok i nie ma biletów wstępu. Najładniej jest wiosną, gdy kwitnie magnolia i zaczynają działać fontanny, oraz w październiku, gdy złocą się miłorzęby i klony. Latem w upał alejki między starymi drzewami dają wyraźny chłód, a wieczorem staw i fontanna są podświetlone. W dni koncertów okolice amfiteatru są zatłoczone, więc na spokojny spacer lepiej wybrać przedpołudnie.

Jak dojść i gdzie zaparkować

Park leży w centrum, między ulicami Zwycięstwa i Młyńską, kilka minut pieszo od Rynku Staromiejskiego. Ze stacji kolejowej Koszalin dojdziesz tu w około kwadrans. Samochodem najlepiej zostawić auto na jednym z bezpłatnych parkingów przy muzeum, na skrzyżowaniu ulic Dąbrowskiego i Podgrodzie albo przy ulicy Grunwaldzkiej. Do Koszalina prowadzą droga ekspresowa S6 i droga krajowa nr 11, a z Mielna i Unieścia jedzie się tu około 13 km drogą wojewódzką nr 165.

Gdzie nocować

Na koncerty w amfiteatrze i zwiedzanie miasta najwygodniej nocować w Koszalinie, bo po wieczornym wydarzeniu nie trzeba wracać nad morze. Oferty znajdziesz na stronie noclegi w Koszalinie. Jeśli urlop spędzasz nad morzem, sprawdź noclegi w Mielnie albo noclegi w Unieściu, skąd latem do Koszalina dojedziesz sezonowym pociągiem albo statkiem Julek po jeziorze Jamno.

Najczęstsze pytania

Czy amfiteatr stoi w Parku Książąt Pomorskich?

Nie dokładnie. Amfiteatr im. Ignacego Jana Paderewskiego stoi w sąsiednim Parku przy Amfiteatrze, na wschód od Dzierżęcinki, między ulicami Piastowską, Jedności i Kościuszki. Oba parki dzieli kilkaset metrów, więc łatwo przejść z jednego do drugiego.

Ile miejsc ma amfiteatr w Koszalinie?

Po przebudowie z lat 2019-2021 widownia ma 4006 miejsc, a do kameralnych imprez można wydzielić część do tysiąca osób. Amfiteatr słynie z łukowego dachu zaprojektowanego przez prof. Jana Filipkowskiego przed dożynkami w 1975 roku.

Co ciekawego rośnie w Parku Książąt Pomorskich?

Między innymi jedyna w Koszalinie magnolia drzewiasta, korkowiec amurski, cypryśnik błotny, miłorząb dwuklapowy i aleja platanów klonolistnych. W części A rosną 124 gatunki i odmiany drzew i krzewów, a szesnaście drzew to pomniki przyrody.

Czy wstęp do parku jest płatny?

Nie, park jest otwarty i bezpłatny przez cały rok. Płatne są tylko bilety na koncerty i imprezy w amfiteatrze, które sprzedaje Centrum Kultury 105.

Aktualizacja: 14 października 2026